Portret. Lustro modela czy artysty. cz I

portrety

„Ujawnić sztukę, ukryć artystę, oto cel Sztuki”

Oscar Wilde – „Portret Doriana Graya”

Dziś wyruszymy w świat portretu. A dokładniej – (naj)bardziej bezpośredniego ludzkiego wizerunku, który  – zanim wynaleziono aparat fotograficzny (i kamerę), był jedynym sposobem na uwiecznienie czyjejś podobizny. Do dziś np. w Polsce portrety Stanisława Witkiewicza ( FIRMA portretowa) z początku XXw. stanowią żywą encyklopedię ówczesnej elity kraju i ludzi światka kultury czasów przedwojennych.  Najważniejszą ( a na pewno najdroższą) podobizną ludzką w historii sztuki pozostaje Mona Lisa Leonarda da Vinci – właśnie portret. Vincent van Gogh obsesyjnie odmalowywał w swych autoportretach własne nastroje. Czy pamiętacie scenę z Titanica i rozkaz pięknej damy: „namaluj mnie jak swoje Francuski” i jej akt namalowany przez rumieniącego się chłopca…? Portret od dawna miał różne funkcje: od wyznania miłości, utrwalenia wizerunku panującego władcy czy siebie.  Dla wielu artystów był też wyrazem poszukiwań własnej drogi i manifestem artystycznym (autoportrety) oraz…formą zarobku. Ale od zawsze wiązało się z nim jedno główne zadanie – uwiecznić modela.

maria_p_j
Witkacy – portret Marii Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej, poetki. Jeden z obrazów będących owocem założonej przez niego Firmy Portretowej. (XXw. lata 20-te), która cieszyła się dużą popularnością…Każdy chciał mieć portret Witkacego

Tradycyjne malarstwo – Renesans i Barok

Każdy malarz chwytał się ludzkiego wizerunku z innych powodów. We wszystkich znanych mi portretach ujawnia się ciekawość naturą ludzką, a u artystów zdolność odbicia złożonej       (w pozornie prosty sposób) natury portretowanych…Sztuka portretowania przez wieki ewoluowała, stając się z czasem tematem-manifestem stylu i osobowości artysty. Gdzieś po drodze zgubiono to co dla mnie zawsze było najważniejszą częścią portretu: uchwycenia ulotności życia (urody, osobowości ludzkiej) i charakteru portretowanych. A teraz kilka portretów. Zapraszam:


montefeltro-portret
W dobie Renesansu, portret współgra z harmonią natury. Książę Montefeletri spogląda na ukochaną żonę a w tle widać wzgórza otaczające księstwo Urbino, którym rządził. Malujący ten obraz Piero della Francesca (XVw.) wybrnął z pewnego problemu malując postacie z profilu. Książę  Federico stracił wcześniej prawe oko w walce i tylko tak można było to ukryć. Nie zmienia to faktu, że postacie zostały namalowane z niezwykłą starannością . Portret Batisty Sforzy (żony księcia Urbino), jest najprawdopodobniej obrazem pośmiertnym i ma podkreślać więź małżonków i ogromną miłość, którą darzyli się nawzajem.  \ 1465-67, Włochy
240px-el_greco_dam_i_pals
El Greco swoje największe dzieła stworzył w Hiszpanii, gdzie żył i zdobył uznanie dzięki swym obrazom religijnym. Ten portret  młodej kobiety z futrzaną etolą (rodzaj szalu) powstał w XVI wieku. Drobna i blada twarz kobiety kontrastuje z z czarnym tłem. Dziewczyna spogląda na widza śmiałym i pewnym siebie spojrzeniem. Szal i biżuteria zdradza, że pochodzi z wyższych sfer.

Kiedyś artysta posługiwał się farbami, by ukazać człowieka (wrażliwość i twarz) możliwie najlepiej jak potrafił. Model zasiadał w pracowni malarskiej i tworzenie obrazu wiązało się z wielogodzinnym pozowaniem i cichym obcowaniem malarza z modelem-modelką. Francis Bacon (malarz XX wieczny) często malował siebie i innych na podstawie zdjęć. Andy Warhol tworzył portrety wielokrotne – czasem do zdjęcia postaci dorysowywał kilka linii, określając je dziełem sztuki. Tak więc portret jak całe malarstwo ulegało zmianom.

hals_1_1
Frans Hals    – mężczyzna ukazany w typowym dla XVII wieku stroju mieszczańskim  (Niderlandy),   lubi  życie i prawie pyta: ” szklaneczkę? „. Dzięki obrazowi widzimy ówczesną modę oraz raczej pogodne usposobienie mężczyzny.
innocent-x-velazquez
Portret papieża Innocentego X – Velazqueza z 1645 r.  Gdy Papież zobaczył swój portret, stwierdził, że został przedstawiony zbyt prawdziwie, bo malarz uchwycił jego zacięty i  (zapewne) trudny charakter. Najwyższy hierarcha Kościoła został ukazany niemal jak władca. W dobie Kontrreformacji, papieże odzyskali wpływ na politykę całej katolickiej  Europy.
jasiu
Barok i Rembrandt… w trochę zmienionej wersji 😉 Nawet tu widać, że domeną portretów z tamtych czasów było światło i nastrojowość.

ZMIANY ZMIANY ZMIANY

lady-agnew
KOniec XIX w. portret tej kobiety (Lady Agnew), jest przykładem hołdowania tradycji portretu realistycznego. John Singer Sargent uchodził za jednego z największych portrecistów swoich czasów. Jego obrazy cechowała subtelna i świeża kolorystyka.

Romantyzm dokonywał swoich rewolucji (także w Sztuce) z hukiem. Oświecenie i później malarze realistyczni też zmieniali sztukę, ale bardziej po cichu – wracając do korzeni. Potem przyszedł Impresjonizm, który całkowicie zburzył dotychczasowe myślenie o kolorze i jego zastosowaniu. Van Gogh to chyba największy spadkobierca tej rewolucji. Malarze wyszli ze sztalugami na powietrze i ich jasne i świeże obrazy, piękne barwy i przedstawianie ludzi (idealistyczne i piękne obrazy Renoira) w pełnym blasku zburzyły dotychczasowe prawa, którymi rządziła się także sztuka portretu. Nowe podejście do koloru i rozumienia sztuki pod koniec XIX wieku, znalazło swoje odbicie także w portretach. Odtąd już zupełnie nieistotny stał się model, a demonstracja własnej artystycznej drogi…Portret Mattisse’a (duchowego przywódcy fowistów) to pokazanie drogi nowej sztuki, gdy wynaleziona fotografia (połowa XIX w.) zmieniała wyobrażenie o roli artysty, usuwając w cień dotychczasową jego funkcję:portrecisty-kronikarza. Teraz sztuka wyznaczała nowe szlaki: poszukiwała i eksperymentowała. Picasso i jego kubistyczne portrety (patrz: u góry – tapeta) są tego żywym dowodem…Nowożytne ruchy artystyczne zrywają zupełnie więzi z tradycyjnym wyobrażeniem artysty: portrecisty, wyłącznie odzwierciedlającego dokładnie naturę (patrz renesans i barok). Od teraz sam twórca (też kobiety – emancypują się kobiety, czego przykładem Frida Kahlo i Tamara Łempicka)  wyznacza nowe szlaki…

e3056742b018c26ac1f72fce77ffa563.jpg
portret Henri Mattisse’a pędzla Paula Derrain’a. Początek eksperymentowania z portretem i kolorem. W obrazie, kolorystyczna mozaika wybija się na przód, spychając na plan dalszy podobieństwo modela.

 


tamara-tamara
Namalowany przez Łępicką obraz nowoczesnej kobiety, można traktować jako autoportret. To styl Art Deco – popularny w latach 20-ych XX wieku styl, w którym Łępicka odmalowywała kobietę wyzwoloną i niezależną. Do głosu doszły artystki.

 

 

A jaki obraz Ty byś dodał(a) ?

 

 

Portrety z tapety u góry (od lewej):

Góra: „Dziewczynka” Artur Grotger XIXw / „Autoportret” -Francis Bacon –  XXw./ „Portret Kobiety” – Gosia:) XXIw / „Fotografia kobiety w Kryzie” – Hendrik Kertens 2011r / .   dół:  „portret Maxa Ernsta” Andy Warhol – lata 70-te XXw./ wizerunek Barracka Obamy, początek XXIw. / Portret dziewczynki – Olga Boznańska, koniec XIXw. / Fernande Olivier – Pablo Picasso XXw.

Link

TU –  10 portretów które są chyba ważne – ranking kogoś innego – A wy co na to?

Reklamy

ŚMIERĆ CHATTERTONA. męczennika romantyków. poety

Pewnego sierpniowego wieczoru do skromnej izby na poddaszu domu przy ulicy Brooke Street,  wszedł oryginalnie wyglądający młodzieniec. Wyraźnie zataczając się ze zmęczenia (od paru dni nie jadł) rzucił na krzesło swój surdut (płaszcz) i runął na łóżko, nad którym przez uchylone okienko wkradał się do środka  gwar miasta i widać było światła  domów z odległych dzielnic Londynu. Chłopak ciężko oddychając sięgnął do kieszeni po zwitek papieru, otworzył oczy i przebiegł oczami po kilku linijkach, po czym ogarnięty nagłym szałem porwał papiery na strzępy. Otworzył niewielki flakonik  i długo się nie namyślając połknął całą jego zawartość… zamknął oczy, a rude zmierzwione włosy, opadły na jego bladą twarz. Jeszcze chwilę pierś pulsowała gwałtownie ….zaciśnięta pięść opadła bezwładnie na drewnianą podłogę, po której potoczył się flakonik….izbę spowiła cisza i noc. 


Chatterton 1856 by Henry Wallis 1830-1916
Henry Wallis –  ŚMIERĆ CHATTERTONA  – 1856 r.

Tak mogłaby wyglądać literacka wersja  obrazu Śmierć Chattertona, którego autorem jest Henry Wallis. Był to jeden z najważniejszych obrazów XIX wieku,  w którym poeta-artysta ukazany jest jako męczennik, istota nierozumiana przez społeczeństwo i umierająca w biedzie i zapomnieniu. Wpisuje się w mit artysty romantycznego: nierozumianego przez współczesnych…

Ale wróćmy do obrazu. Leżąca na łóżku postać przyciąga uwagę niepospolitym pięknem. Wygląda trochę jakby pogrążyła się w głębokim śnie, ale tytuł podpowiada nam, że zmarła. Jest to więc pośmiertny portret poety-artysty, który z istoty żyjącej na przekór normom i prawidłom społecznym, był skazany na samotność i zapomnienie.

Kim był Chatterton? Prawda a mity

thomas_chatterton-1

To Thomas Chatterton XVIII wieczny poeta, który miał niespełna 18 lat, gdy zmarł (1852 – 1770). Przez wiele lat utrzymywano, że przedawkował on arszenik (otruł się), z rozpaczy, w którą miał wpędzić go brak literackiego sukcesu, samotność (zapomnienie) i życie w biedzie. Rzeczywistość wyglądała jednak trochę inaczej… Tomasz(ek) Chatterton przyszedł na świat 20 listopada 1752 roku w Brystolu jako syn nauczyciela (oraz kościelnego) i szwaczki. Ojciec zmarł niedługo przed porodem. Wychowywany przez matkę w skromnych warunkach , Thomas uczęszczał do różnych szkół, w których nie osiągał wybitnych osiągnięć. Pracował w kancelarii adwokackiej, ale w wolnym czasie zajmował się pisaniem oraz czytaniem wszystkiego co wpadnie mu w ręce. Fascynowała go poezja i dawne teksty, których część znalazł i przywłaszczył sobie jego ojciec. Młody Thomas chłonął dawne teksty, literaturę ze średniowiecznych czasów i musiał wtedy wpaść na pomysł stworzenia fikcyjnej postaci Thomasa Rowley’a – mnicha, pod którego nazwiskiem stworzył średniowieczną poezję. Teksty te zdradzały wyjątkowy talent literacki autora i były niewątpliwie sensacją. Chatterton postanowił zerwać z pracą w kancelarii (został wyrzucony po tym jak sporządził testament klienta napisany wierszem) i utrzymywać się z pisania. Przeniósł się do Londynu, w którym podpisał kilka zamówień na różne teksty. Napisał m.in. : sztukę „Zemsta” oraz satyry polityczne, tworzył również poezję. Pisanie zapewniało mu stałe dochody i powodziło mu się całkiem dobrze, o czym mówi też fakt, że mógł samodzielnie wynająć pokój.

d6ad9c46746b8f94967ba73f8fcfeb34e6ea25ad.png
podarte rękopisy przez  Chattertona

Mit śmierci  Chattertona wziął się stąd, że jego przedwczesna  śmierć świetnie wpisywała się w romantyczne wyobrażenie tragicznego i nierozumianego artysty. Faktycznie  jednak śmierć poety mogła być wynikiem nieszczęśliwego wypadku, ponieważ Thomas przechodził chorobę weneryczną (poddasze, w którym wynajął pokój mieściło się nad domem publicznym i chwalił się swymi podbojami miłosnymi) i stosował arszenik w celach leczniczych. Odkryto, że równocześnie zażywał opium** i to mieszanka tych dwóch silnych substancji, które znalazły się w jego organizmie, doprowadziły do jego śmierci. Zmarł w nocy 24 sierpnia 1770 roku.

05a43de6d6a182b4b0de52e92dd358e567845176
w tle widać  panoramę Londynu z sylwetką Katedry Św. Pawła

**opium było popularnym narkotykiem zażywanym przez artystów – halucynogennym –  wpływającym na polepszenie nastroju, czasem także uśmierzało różnego rodzaju dolegliwości, jego działanie można porównać do „konopii”.


Co przedstawia obraz? 

Jest to strych-pokój, w ktorym mieszkał Chatterton w domu przy Brooke Street w Londynie. Autor płótna Henry Wallis namalował go na strychu wynajętego domu, który znajdował się niedaleko mieszkania, w którym zmarł Chatterton. Widok z okna ukazuje panoramę Londynu z wyraźnie zarysowaną wieżą Katedry Św. Pawła. Sama izba jest skromna, z krzesła zwisa modny szkarłatny płaszcz, zdradzający, że poeta ubierał się modnie. Najważniejsza na obrazie jest postać poety, przedstawiona chwilę po zażyciu trucizny. Jego twarz jest trupio blada i wyraźnie kontrastuje z gęstą rudą czupryną. Chatterton leży bezwładnie na łóżku i wygląda jak posąg. Jego nogi odziane w błękitne spodnie i ręce ułożone są na łóżku w pięknej pozie przywodzą na myśl postać świętego (męczennika?), którego ten zdolny młodzieniec zaczął uosabiać dla następnych pokoleń zbuntowanych i nierozumianych poetów, malarzy i zdolnych odmieńców wszelkiej maści. Chatterton leży spokojnie, ale podarte rękopisy i strzępy papieru podarte na podłodze, ujawniają udręczoną duszę poety, który targany różnymi namiętnościami i zwątpieniem, zniszczył owoce własnej pracy. Obraz został namalowany bardzo realistycznie,chcąc zachować scenę śmierci w możliwie najbardziej zbliżony do okoliczności w jakich zmarł poeta. Na ziemi leży flakonik po zażytym arszeniku. W tle izby widać stolik a także kwiatek w doniczce, co może odnosić się do poety i jego talentu, który zakwitł w tak wczesnym wieku.

fe2fbd84f308f2a5c71c044d17dcdea06396c43b
buteleczka z aRszenikiem, trucizną-lekarstwem, która doprowadziła do jego śmierci.

Prerafealici:

„Śmierć Chattertona” wpisuje się w sztukę prerafaelitów,  ruchu malarzy, którzy wielki kunszt malarski (odwzorowanie natury) łączyli z literackimi postaciami z legend, literatury (wtedy nie było kina) i poezji. Śmierć poety Chattertona (choć przypadkowa) zapewniła mu legendę i ogromną popularność na równi z rycerzami z angielskich pieśni i bohaterkami książek (Ofelią Szekspira czy Lancelotem) czego dowodem obraz Henry’ego Wallisa. Studia malarskie w Paryżu i powrót do Londynu spowodowały, że znalazł się pod wpływem rodzącego się ruchu prerafaelitów, a obraz „Śmierć Chattertona” to kwintesencja ich sztuki: liryczne malarstwo, w duchu romantyzmu, idealizujące swe postaci i zdolnością fotograficznej dbałości o szczegóły.

To jeden z mych ulubionych obrazów….prerafaelitów.

Ciekawostki:

  • do postaci Chattertona pozował młody poeta angielski George Meredith, z którego żoną autor obrazu (Henry Wallis) uciekł dwa lata później.
  • Obraz „Śmierć Chattertona” istnieje w dwóch wersjach. Jedna znajduje się w Tate Gallery w Londynie, druga w Brystolu – rodzinnym mieście Chattertona.
  • Dopiero po śmierci Chattertona okazało się, że był on autorem średniowiecznych tekstów Thomasa Rowley’a, które uznano za arcydzieła literatury angielskiej

Źródła:

ZWIASTOWANIE – Henry Osawa Tanner

Dziś opowiem wam o „Zwiastowaniu” Henry’ego Ossawy Tannera. Obraz ten jest rzadkiej urody i jego autor odznaczał się nie tylko wnikliwością i nowatorstwem w potraktowaniu tematu, ale także wielkimi zdolnościami malarskimi. Henry Ossawa Tanner był czarnoskórym malarzem, jednym z pierwszych amerykańskich czarnych artystów przełomu XIX i XX w. którzy przybyli do Paryża i odnieśli sukces. Był malarzem realistycznym, jednak co widać w ZWIASTOWANIU, obrazy jego przepełniała ogromna liryczność i głębokie uczucie – zdolność snucia opowieści wyłaniających się z malarskiej kompozycji, tu spotkania Marii i anioła Gabriela (istoty boskiej pod postacią światła).

tanner_annunciation.jpg
Zwiastowanie – H. O. Tanner – 1898 r.

Zwiastowanie – (NAJ)częściej malowany temat religijny?

ZWIASTOWANIE to temat w malarstwie bardzo popularny i obok ukrzyżowania Chrystusa, był on najczęściej malowaną sceną biblijną jaką znamy. Od wczesnego renesansu, z interpretacją tego tematu mierzył się niemal każdy artysta zdobiący kościelne ołtarze. Powstało bardzo wiele różnych interpretacji spotkania Marii-ziemskiej istoty, z aniołem Gabrielem. We Włoszech, traktowano go bardzo swobodnie, często Gabriel klęczał przed domem w ogrodzie, a Maria odwzajemniała jego pozdrowienie (nawiązując do kultury dworskiej, gdzie Maria była pięknie przyodziana, a anioł rzadkiej, androgenicznej urody młodzieńcem). Anioł przynosił Marii biały kwiat lilii, odnoszący się do jej dziewictwa i czystej duszy…który był też miłym podarunkiem. W Niderlandach „Zwiastowanie” ukazywano we wnętrzu mieszczańskiego domu, gdzie kobieta (Maria) otoczona była przedmiotami ze swego codziennego otoczenia (łoże, żyrandol, okno – były elementami o ukrytej- symbolicznej treści). Przez wieki powstało tych interpretacji bardzo wiele, chociaż scena ma znaczenie mocno symboliczne i religijne, to z czasem przedstawiano ją jako spotkanie mężczyzny i kobiety (skandalizująca wersja Dante Gabriela Rossetti z młodzieńcem). Wciąż scena spotkania Boga (pod postacią anioła) i kobiety rozpalała wyobraźnię artystów.


ZWIASTOWANIE – intymna rozmowa zwykłej dziewczyny z…

Tanner Mary full figure 1.jpg

Tanner przedstawił Marię w ujmujący sposób. Kobieta siedzi w skromnej nocnej szacie, ze splecionymi dłońmi, trochę tak jakby została oderwana od modlitwy, jej twarz oświetla promień światła – tajemniczej istoty-intruza, która nawiedzając ją w spokojną noc, musiała wywołać w niej lęk. Maria nieśmiało zerka w stronę światła. Usłyszała przed chwilą głos anioła zwracającego się do niej: „Bądź pozdrowiona, łaski pełna, Pan z Tobą”, Być może rozważa właśnie co odpowiedzieć aniołowi, coś w rodzaju: „nie wiem kim jesteś, ale wysłucham co masz do powiedzenia?”  Widać, że kobieta przezwycięża swoją pierwszą obawę i gotowa jest wysłuchać anioła. Taka interpretacja najbardziej pasuje mi do przedstawionej sceny. Maria siedzi ze splecionymi dłońmi, w skromnej izbie przyozdobionej czerwonym* materiałem (gobelinem?) i niebieską** szatą (dzienną) zwisającą teraz z pobliskiego krzesła . Prostota tej sceny i ludzka reakcja Marii, która swym spojrzeniem, próbuje jednak coś odpowiedzieć przybyszowi, odkrywa ukryte piękno tej kobiety.  Anioł pod postacią ŚWIATŁA, oczywiście też jest tu ważny i szczególny (dotąd nikt w ten sposób nie namalował boskiego posłańca w Zwiastowaniu). Ale to Maria, jej zerkanie w stronę źródła światła i wystająca z pod szaty bosa stopa, sprawia, że ten obraz jest mi bliski. To co najprostsze jest czasem najtrudniej przekazać i uchwycić. Być może malarz tego obrazu nie był daleki od prawdy, gdy tworzył tak oryginalną interpretację tego spotkania  (dla dziewczyny bardzo trudnego). Odmalował Marię, która ze wszystkich znanymi mi zwiastowań, wydaje się być najbardziej ludzką, w starej szacie i gołej izbie. A w jej postaci uchwycił tą cząstkę jej charakteru, która czyni ją piękną.Siedzi na białym*** prześcieradle, w rozjaśnionym światłem pokoju i czeka po cichu na to co nastąpi…

—————————————————————–

*czerwień – kolor ten wiąże się z bezgraniczną ludzką miłością, jest też zapowiedzią męki Chrystusa i jego cierpienia. kolor zmartwychwstania i życia.

** błękit – symbol dziewictwa, pobożności, wiary, niebios, symbol niewinności, czystości, doskonałości, sfery duchowej

*** Biel (łoże) – czystość duszy, czystość wewnętrzna, niewinność, zmartwychwstanie, biały gołąb jest symbolem pokoju (pokojowych zamiarów) i duszy ludzkiej

—————————————————————–


 

Inne nietypowe przedstawienia Zwiastowania:

the-annunciation-by-rossetti.jpg
Zwiastowanie Dante Gabriel’a Rossetti – 1849-50 r.

A_Annunciation_Botticelli_Cestello_Annunciation_1489.jpg
Zwiastowanie – Sandro Botticelli –  1489-90 r.

carlo-crivellis-the-annun-001
Zwiastowanie – Carlo Crivelli, ok 1486 r.

przydatne linki: 

 

patrz też: 

 – Arnolfini (mistyczne zaślubiny) – obraz inspirowany Zwiastowaniem

 

 

 

Blaue Reiter – malarze z Monachium

Der Blaue Reiter – ekspresjoniści

der_blaue_reiter_4
Kandinsky – „Impresja”/ Malarz  od początku rezygnował z konkretnych kształtów. Na rzecz abstrakcyjnych form, oddających tempo, rytm i nastrój obrazu – upodabniał swą sztukę do muzyki.

– EKSPRESJONIZM Z południa Niemiec – 

Błękitny jeździec (z niem. der Blaue Reiter) był ruchem malarskim, powołanym w 1911 roku przez Wassilly’ego Kandinskiego i Franza Marca, który miał przynieść świeżość i wyłamać się z utartych szlaków malarstwa akademickiego. Kandinsky – prawnik, który postanowił rzucić wyuczony zawód i poświęcić wszystko malarstwu – przyjechał z Rosji do Monachium na tamtejszą Akademię Malarstwa, szukał nowych dróg dla artystycznego wyrazu. Z Franzem Marciem zbliżyły go podobne poglądy na sztukę. Niedługo po wydaniu almanachu-gazetki z manifestem okerślającym kierunek nieoficjalnej grupy, zaczęli przyłączać się do niej inni artyści: Paul Klee, August Macke, Murnau, Marianna Werefkina, muzyk i malarz Arnold Schönberg. Austriakiem, który miał też istotny wkład w rozwój ekspresjonizmu był Alfred Kubin – rysownik i pisarz.

BlaueReiter
Drzeworyt Kandinsky’iego na okładce broszury-almanachu

Grupa zorganizowała tylko dwie wspólne wystawy, jedną w 1911 a drugą w 1912 roku i rozpadła się. Później wybuchła wojna, która rosyjskich członków grupy zmusiła do wyjazdu (Kandinsky, Javlenksy, Werefkina). Na froncie zginęli August Macke i Franz Marc. Nie było więc dużych szans na reaktywację grupy po wojnie w jej pierwotnym składzie. Chociaż grupa istniała krótko, odegrała – obok Die Brücke – bardzo ważną rolę w rozwoju ekspresjonizmu (ogólniej: malarstwa).
Wielu z jej członków wykształciło później własny indywidualny styl,  wskazując sztuce nowe kierunki i wyznaczając je: Kandinsky – abstrakcjonizm; Paul Klee  – własny styl, czy Kubin, który napisał powieść „Po tamtej stronie”, która odzwierciedlała ducha ruchu.

Kandinsky-Blue_Rider.jpg
Obraz Der Blaue Reiter, od którego wzięła się nazwa grupy. Wczesna twórczość Kandinsky’iego inspirowała się impresjonizmem (kolor) i siłą wyrazu fowistów.

Inspiracje i wpływy

August Macke
– August Macke –

Ekspresjonizm – skupiał się na wewnętrznych przeżyciach, przeczuciach artysty. Subiektywne doświadczenie, postrzeganie świata miało być nadrzędną zasadą, której podporządkowywano proces twórczy. Innymi słowy, artyści przedstawiali temat w takiej kolorystyce i kompozycji (przestawało się liczyć, czy koń z przodu jest większy od drzewa w tle), która najlepiej odzwierciedlała stan jego duszy. Czym był obraz?   Wyobraźmy sobie, że Kandinsky szedł na spacer, a później malował niejasne abstrakcyjne formy, których kolory i dynamika były ‚malarskim zapisem’ wrażeń, zapachów i stanu emocji w jakim się wówczas znajdował. Ten rosyjski malarz był jednym z pierwszych, który zaczął odochdzić od malarstwa figuratywnego (postaci, konkretu), na rzecz abstrakcyjnych form. Sztuka była w pełni podporządkowana przeżyciu – nie liczyło się już malowanie pejzaży i świata jak go widzimy, ale jak go ODCZUWAMY. Poniższy  koń Franza Marca  uderza w nas swoją jaskrawością, intensywną kolorystyką, a zarazem spokojem.MARC_Bl_Pferd_940_01 Koń – to symbol ruchu i wolności. Tu widać także inną cechę malarstwa ekspresjonistów z Monachium – prymitywizacja i oszczędność form (geometryzacja). Obraz oddziałuje na nas siłą ukrytą w kolorach i prostej formie. Na chwilę przed I Wojną Światową, gdy powstawały te obrazy – musiały spotykać się z mieszanką zachwytu i otwartej niechęci. Wywoływały skrajne uczucia – bo odrzucały dotychczasowe tradycje malarskie, szukając dla sztuki nowych dróg i nieskrępowania (właśnie „Wolności”). Była to sztuka wyrażająca się w zdaniu: „Skrajny subiektywizm – skrajny indywidualizm.

Javlensky - pejzaż

Obrazy ekspresjonistów miały oddziaływać „mocno” i bezpośrednio na odbiorców. Atakować swą jaskrawością i deformować rzeczywistość – odbić stan uczuć malarza.  Nic dziwnego, że w jej kręgach znajdowali się poeci i muzycy. Arnold Schonberg (dzielnica od jego nazwiska znajduje się w Berlinie) wraz Antonem Webernem zapoczątkowali przemiany w muzyce, byli twórcami Dedakofonii, zupełnie innego systemu tworzenia muzyki – odrzucali tradycyjny zapis nutowy na pięciolini.

1b2e1e13dc27d624408465a43d708605
Javlensky – twarz dziewczyny

Kierunek nieskrępowanej wolności nie wszystkim się podobał. Gdy Hitler doszedł do władzy w 1933, uznał sztukę Ekspresjonistów jako zdegenerowaną, synonim brzydoty –  i kazał ją usuwać z galerii. I nie był to odosobniony stosunek do sztuki ekspresjonistów. Malowali jak na tamte czasy, dla konserwatywnych odbiorców (historyków sztuki) w sposób nie do przyjęcia.

street-with-women
Kandinsky/Murnau – „Kobiety przy drodze”

kolorystyka – podobnie jak u malarzy z grupy die Brücke, bardziej miała wytworzyć pewien nastrój pracy, wciągnąć widza w całą gamę nieprawdopodobnych barwnych mozajek.

„Źle” powieszony obraz

Do historii malarstwa, przeszła już historia Wasilly’ego Kandinskiego, który wracając raz  ze spaceru do domu, ujrzał jeden ze swoich obrazów powieszony w przedpokoju własnego domu. Zrobiła to na jego prośbę służąca. Kandinsky ujrzał obraz i doznał olśnienia – płótno wisiało na ścianie, ale ujrzał je jakby po raz pierwszy – do góry nogami.

W tamtą stronę…

klee_dream-city

Paul Klee

 

Sztuka ekspresjonistów niemieckich jak większość nowych prądów, była z początku niechciana, ale to ona wpuściła świeże powietrze do dusznego pokoju sztuki. W sztuce i życiorysach artystów tej epoki odbijał się niepokój czasów i zmian: śmierć na wojnie i radykalnie nowy styl. Późniejsi malarze  tacy jak de Kooning czy Pollock, właśnie z nich czerpali. Z ruchu tego wyłoniło się kilka szczególnych postaci, jak: Paul Klee oraz jej duchowy przewodnik – Kandinsky.

Klee%20-%20Head%20of%20a%20Man
Paul Klee – „Schizofrenik”

Paul Klee (1879-1940)  – jego styl był rozpoznawalny i bardzo charakterystyczny. Poglądy na sztukę zbliżyły go do Kandinskiego i tak zaczął wystawiać razem z Der Blaue Reiter. Klee pochodził z umuzykalnionej rodziny o korzeniach szwajcarsko-niemieckich. Jego sztuka była bardziej wyrafinowana i można w niej dostrzec wpływy mistycyzmu – także istotnego elementu głębokich poszukiwań na filozoficzne pytania tamtych czasów: czym jest człowiek (?) i radzenie sobie z traumą powojennych czasów. Malarze uciekali w swoje wyimaginowane światy. Kolory – formy – doznania były dla nich schronem w czasach, gdy Europą wstrząsały kolejne kryzysy i konflikty. Płodny czas dla europejskiej sztuki kończył się wraz ze śmercią Paula Klee – 1940r. – gdy Europa stanęła w obliczu Wojny i widma śmierci.

kandinsky_angles
ostatni okres abrakcji Kandinskiego – figury geometryczne

 

 

 

patrz też:

 

 

 

 

Czarownica – gazeta magiczna.

Niedawno, bo wczoraj, świat ujrzała nowo powstała gazeta o tematyce magicznej – ”CZAROWNICA” – tworzy ją grupa ciekawych i uzdolnionych w różnych dziedzinach osób, które lubią świat Harry’ego Pottera. I właśnie tematyce: magii, czarownic i nietypowych stworzeń (jak centaury i jednorożce) jest  poświęcone to czasopismo, które mam zaszczyt współtworzyć. Gazeta została opublikowana na stronie Harry Potter Wiki i prócz ciekawostek ze świata magii, jest w niej też dużo informacji z dziejów mugoli. Zapraszam do zapoznania się z okładką poniżej, a z treścią gazety – TUTAJ<<<

Życzę w imieniu całej redakcji Czarownicy – MIŁEJ LEKTURY!

I specjalne podziękowania dla Alice. Za jej ‚szczególne zasługi‚ 🙂 przy wydaniu 1 numeru

 

czarownica - okładka.jpg
Czarownica – numer 1 (czerwiec 2016)

 

link: Harry Potter Wiki

Die Brücke – ekspresjoniści z Berlina.

Ekspresjonizm Niemiecki cz. I

– Die Brücke –

206e57e2c504cf03b9cbc355e9313460
Karl Schmidt- Rottluff – dwie twarze

„Die Brücke” – czyli po niemiecku „most” – było grupą artystyczną, założoną w 1905 r. w Dreźnie przez kilku studentów. Po przeniesieniu do Berlina (1911), grupa stała się kolebką niemieckiego ekspresjonizmu, do której dołączyło wielu artystów. Ale tych 4 najważniejszych, którzy brali udział w tworzeniu programu to: Ernst Ludwik Kirchner, Otto Mueller, Eric Heckel i Karl Schmidt-Rotluff, później dołączył Max Pechstein. Twórczość Die Brücke zawierała w sobie niepokoje epoki, która poprzedzała i trwała po okresie I Wojny Światowej. Zwłaszcza po przeniesieniu do Berlina, ich twórczość skupiała się na wątkach rozkładu społecznego, gwałtowności, deformacji, afrykanizacji (prymitywnych formach) brzydocie (Kirchner malował kurtyzany na ulicach Berlina) i intensywnej kolorystyce.

EineKünstlergemeinschaft.jpg
członkowie Die Brucke, od lewej: Otto Mueller, Ludwik Kirchner, Erick Heckel, Karl Schmidt-Rottluff /  autor: Ernst L. Kirchner

Wpływy – czyli jak to się zaczęło:

Koniec XIX wieku i początek XX był czasem intensywnych poszukiwań zarówno w sztuce, jak i innych dziedzinach życia społecznego. Europą wstrząsały co rusz rozruchy, a widmo wojny największych mocarstw, wyścig o dominację w Europie i świecie (imperialistyczne zapędy i kolonie) stawał się obsesją polityków i karmionych snem o potędze mas. Miasta rozrastały się, zwiększała się liczba robotników, biedy i różnych zjawisk jak: prostytucja, wyzysk pracowników; Przemysł i industrializacja przeobrażała największe metropolie, w których żyły elity, artyści i klasa robotnicza. Do Berlina zawitały wystawy impresjonistów, później Vincenta van Gogha, P. Gauguin’a. We Francji rodził się ruch fowistów, pod przewodnictwem H. Mattise’a, których obrazy nazywano ‚dzikimi’ ze względu na jaskrawe, agresywne kolory, łamanie konwencji i barbarzyński stosunek do starych mistrzów.

schmidtrotluffhead.jpg
drzeworyty były częstą techniką ekspresjonistów – dawały efekt prymitywizmu i zniekształcania formy. / K. Schmidt-Rottluff

 

Prawdziwy skandal wywołało odsłonięcie i publiczne pokazanie obrazu Edwarda Munch’a – ‚Krzyk’ (1892). Rodziła się sztuka nowa i pełna niepokoju: Świat wewnętrzny artystów, ich przeczuciaobsesje i lęki stały się tematem nowo kształtującego się ruchu: Ekspresjonizmu

munch32
Edward Munch  –  prekursor ekspresjonizmu

 

1024px-Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project
Vincent van Gogh – Gwieździsta noc nad Arles; żywiołowość kolorów i niezwykła siła ekspresji jego płócien inspirowała wielu twórców Europy.

 

gauguin67
– Paul Gauguin –

1911 – przeprowadzka do Berlina  i rok 1914

Sztuka ekspresjonistów z Drezna przybrała na tempie i wyrazistości, gdy jej członkowie przenieśli się do Berlina – jednej z największych metropolii ówczesnej Europy. To wielkie miasto i szybkie tempo życia odbiło się w ich twórczości, co najlepiej widać w doborze tematów i obrazach Ludwika Kirchnera. W 1914 roku wybucha wojna – stan euforii osiąga większość społeczeństw Europy. Wielu malarzy zaciąga się do armii, m.in. Ludwik Kirchner (1915), który zostaje wysłany na francuski front. Dwumiesięczny pobyt w okopach przypłaca załamaniem nerwowym i zostaje wycofany z frontu:

kirchner.jpg
L. Kirchner – dziewczyna z wachlarzem

 

140650_1275079984_3e5c_p.jpeg
Kirchner – surowa sztuka miasta i anonimowego tłumu

 


Erick Heckel 

Heckel, Man at a young age 1906.jpg
1906 – portret mężczyzny (autoportret) – żywe jasne kolory

 

tumblr_l4ijsa2yjh1qa4s0qo1_500
1919 – portret mężczyzny – surowa estetyka obrazu (inspirowana drzeworytem)

Max Pechstein

00a032461947fca82181f1ed8d7fb68f
Pechstein – kobieta
ee75e0824d3f00bd8ec0f09465796e0e.jpg
Czytająca kobieta

 

44ec6568309b5e83235dfd8dd3cbe3de.jpg
Emil Nolde – „Ostatnia wieczerza”

Otto Mueller

Otto_Mueller_SELBSTBILDNIS_MIT_MODELL_UND_MASKE_925.jpg

sc0087dd02.jpg
O. Mueller – portret Kirchnera z modelką

Karl Schmidt-Rottluff

e4037007f0cdfb4e9010dc843366127a_h.jpg
Karl Schmidt-Rottluff – wykształcił własny styl malowania pejzaży

Koniec die Brücke  – 1913

W 1913 roku formalnie grupa Die Brücke przestała istnieć. Każdy z jej członków tworzył jednak dalej. Kirchner przeszedł kilka załamań nerwowych i popełnił samobójstwo w 1938 r. Karl Schmidt-Rottluff skupił się na malowaniu natury i wykształcił swój własny styl. Z chwilą dojścia do władzy Hitlera (1933), obrazy ekspresjonistów zostały określone mianem ‚sztuki zgedenerowanej’ i usuwano je z galerii. Po wojnie ich obrazy przywrócono do galerii i stanowią one istotny wkład w światową sztukę tego okresu.


OSKAR KOKOSCHKA – Niezależny ekspresjonista

Kokoschka – ekspresjonista z Austrii, przybył do Berlina w 1909 r. i z pewnością miał kontakt zarówno ze sztuką Munch’a, jak i artystami z Die Brucke. Rozwinął on niezależny styl, który pełen był ilustracji jego własnych przeczuć, leków i głębokich odczuć. Poniżej ilustracja niepokojącego autoportretu i jego kochanki, która już niedługo go opuści…

timthumb.jpg
Der Sturm‚ – Burza. Kokoschka i późniejsza żona Mahler’a – Alma

 

szedlem_plakat_druk.indd
polska Grupa ‚Bunt’ opierała swoją twórczość na założeniach ekspresjonizmu niemieckiego.

 

przydatne linki:

 

kirchner-franzi

Harry Pe – Czary Mary Grand Pre!

grimauld place 12
kwatera  Zakonu Feniksa przy Grimmauld Place 12…dom, którego nie ma.

 

czyli baśniowe rysunki do Harry’ego Pottera.

– Mary Grand Pré –

Czy jest ktoś kto nie kojarzy najsłynniejszego czarodzieja w okularach i  blizną? Cóż, tak się składa, że z Harrym poznaliśmy się jeszcze w gimnazjum, gdy mama podrzuciła mi  do łóżka (na mikołaja) dwie pierwsze części serii o nauce w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie. Książki miały okładki trochę baśniowe, a w środku każdy rozdział zdobił jeden mały rysunek, który dodatkowo budował ten niezwykły klimat książek o Harrym Potterze, tak dobrze znany wszystkim fanom polskiego wydania. Za ilustracje ( w tym okładki) odpowiadała we wszystkich częściach serii amerykańska ilustratorka – Mary Grand Pré. Niedawno dokończyłem czytanie przerwanej serii i cóż…wpadłem po uszy. Przypomniałem sobie jednak, że rysunki i okładki polskiego wydania książki*, zawsze urzekały. I stąd pomysł, by przypomnieć kilka z nich. Ci, którzy czytali – i oglądali – nie będą mieli problemu z umiejscowieniem poszczególnych ilustracji w czasie. Poniżej kilka moich ulubionych:

* ilustracje Mary Grand Pré polskiej wersji książki zawdzięczamy wydawnictwu Media Rodzina

4. czara ognia.jpg
okładka do IV części – Harry Potter i Czara Ognia.

 

oczekiwanie
Harry otrzymuje kartkę urodzinową od swych przyjaciół ze szkoły Magii i Czarodziejstwa . (powyżej jego sowa Hedwiga)

 

4759864281
Harry w pelerynie niewidce, daje nauczkę Malfoyowi i  dwóm innym kafarom ze Slitherinu

 

priori incantate. little hangelton
zaklęcie (zjawisko) Priori Incantatem – pojedynek Harry’ego z Lordem Voldemortem na cmentarzu w Little Hangleton.

 

Kilka obrazków ze środka książki (początki rozdziałów – miniatury) :

JamesLilyGodric
pomnik upamiętniający rodziców Harry’ego z Doliny Godryka, w pobliżu miejsca gdzie zginęli.

 

Wieża
Mroczny znak

 

Slughorn_sofa
nauczyciel eliksirów – Horacy Slughorn – z charakterystycznymi wąsami morsa.

OKŁADKA i ZAKLĘCIA – ene due rike fake…

blog_sd_5206750_8105968_tr_harry-potter-i-zakon-feniksa-b-iext4833471_____________________________2____________

 

Moja ulubiona okładka to chyba Harry Potter i Zakon Feniksa. Ze wspomnień i gdy oglądam niektóre rysunki do serii, pamiętam, że kiedyś  Harry Potter i Więzień Azkabanu czytało mi się najlepiej. A jeśli chodzi o ulubione zaklęcia, to szczerze mówiąc wolę te obronne: expecto patronum.  Levicorpus i petrificus totalus. też by się czasem użyło, zwłaszcza na sąsiadach.

A wasza ulubiona okładka i zaklęcie?


Inni autorzy – ilustracje do Harry’ego Pottera:

harry01
a to Hogwart i Harry oczami innych autorów
harry.potter.thm_1-675x291.jpg
Harry i A. Dumbledore  w ‚jaskini horkruksa’ – Wyczarowanie pierścienia ognia przez dyrektora Hogwartu, mającego odstraszyć inferiusy.  (cz. VI – HP i Książę Półkrwi)

 

 

Ciekawostki: 

  • Mary Grand Pré tylko raz spotkała się osobiście z J K Rowling – autorką przygód o Harrym Potterze. Ale to pisarka wybrała jej ilustracje do wydania amerykańskiego
  • W Polsce wydane zostały dwie wersje przygód Harry’ego Pottera (dla dzieci – młodzieży z rys. Grand Pré – wyd. Media Rodzina) i druga dla dorosłych, z innymi okładkami (osobiście nie przepadam)

 


Przydatne Linki

 

timthumb.jpg
Harry i Dumbledore na skale przed jaskinią horkruksa – autor nieznany

bonus: 

mela koteluk – Pobite gary