MADONNA NA ŁĄCE – podróż w RENESANS z przesiadką w Średniowieczu

madonna on the meadow
„MADONNA NA ŁĄCE” – GIovanni Bellini
…Obrazy zamiast Telewizji…

A teraz będzie o smutnym malarstwie…bo gdyby w Renesansie była rubryka z napisem MALARSTWO mistyczne lub „opowiem wam o moim smutku” to być może ten obraz wygrałby, a na pewno wszedłby do pierwszej trójki…

Obraz ukazuje Jezusa ma rękach Marii…bardzo znany motyw w malarstwie…(pojawia się zarówno we wschodnich Ikonach, jak i w malarstwie północy – niderlandzkich mistrzów). Ale coś odróżnia go od pozostałych. Autorem jest Giovanni Bellini – pierwszy malarz Wenecji (coś jak kapitan reprezentacji w piłce nożnej), a płótna tego malarza cechowała zawsze wyjątkowa kolorystyka …I rzeczywiście Kolory są nie tylko „miękkie” (subtelne), ale jak na obraz religijny przystało – mają swoją symbolikę: czerwień królewska – błękit niebieski – biel niewinna – odnoszące się zarówno do Jezusa, jak i boskiego pokornego (oczy skierowane w dół) sługi – Marii.  Maria i Jezus śnią (obydwoje mają zamknięte oczy). Jest to obraz o tym co ich ze sobą łączy…i o cierpieniu, które przyjdzie z chwilą ich rozstania. A więc o roz-łące / utracie pewnej wyjątkowej miłości (W Pasji Mela Gibsona – obok scen, w których Jezus jest poddawany torturze (biczowany, osądzany, z krzyżem) , są sceny spokojne – jedną z nich jest wspomnienie chwili, gdy był stolarzem (cieślą) i prezentuje swej mamie zrobiony właśnie stół – scena ta ma w sobie coś z intymności, która wytwarza się między dwojgiem kochających się osób – Jezus był jeszcze pod jej opieką, bezpieczny i szczęśliwy). Ale na obrazie widać jakby nagi Jezus (noworodek) osuwał się z jej sukni. Jezus niedługo dorośnie – założy portki i zapyta sam siebie: „No dobrze, ale po co żyję?”

Madonna odpoczywa modli się czy śpi?

Madonna na łące – O czym jest ten obraz? O smutku Marii, jej więzi z synkiem?  a może o Jego przeznaczeniu –  związanym z wyższym, boskim porządkiem. To zarówno jej syn, ale i Bóg – do którego zdaje się modlić. Dłonie Marii złożone jak do modlitwy – już wprowadzają pewien zgrzyt! Jak to? Mama nie obejmuje swego małego synka?  Małe niewinne dziecko przeznaczone jest losowi, którego matka (i „służebnica”) nie rozumie ale przeczuwa że coś nastąpi – ale o tym nie da się tak powiedzieć wprost – w dwóch słowach. Przeczuwa i niepokoi się… My już wiemy: Jezus umrze, by „wykonało się”, by odkupić grzechy ludzkości itp… ale ten obraz mówi o smutku i cierpieniu, które dopiero nadejdzie… „nie moja wola, ale Twoja Wola się stanie”…*.

*słowa Jezusa w Ogrójcu, o odsunięcie od niego kielicha goryczy. Ale potem posłuszne wykonanie tego, czego pragnie jego Ojciec Bóg. kielich goryczy, który Bóg każe mu wypić…od tej sceny zaczyna się film ‚Pasja’ Mela Gibsona. 


tło obrazu:

alegorie, człowiek, przyroda

często jest tak, że to co najważniejsze – dzieje się na drugim planie…

Tutaj, to co na pierwszym, nie może się obejść bez drugiego. W meczu tenisowym, by widowisko było udane, nie tylko zawodnicy muszą grać na dobrym poziomie, spisać muszą się też „mistrzowie drugiego planu” –  sędziowie. I najlepiej by byli ledwo widoczni – wówczas ich praca jest najlepsza.

A co dzieje się na obrazie:

1. ptak walczy z wężem – jest to pelikan** (biały ptak), bo te ptaki symbolizują dobro. A wąż – wiadomo – to grzech (szatan) i zło. A wiĘc walka dobra ze złem.

*pelikan w symbolice chrześcijańskiej utożsamiany jest z Jezusem – ptaki te często karmią swoje młody własnym mięsem – co jest nawiązaniem do sakramentu komunii…I przyjmowania opłatka (Ksiądz: ‚Ciało Chrystusa’ / wierny: ‚amen’)

179madox
Pelikan walczy z węzem

2.  Odbiciem tego pierwotnego świata – świata Walki i  z naturą jest ‚lewa strona płótna’. Siedzący mężczyzna w białym T-shircie, to nie jest raczej przypadkowy włóczęga…Obok są krowy, zwierzęta…Być może mężczyzna umiera…Ta strona obrazu bardziej ukazuje świat dzikiej przyrody, wolnej, nieuporządkowanej egzystencji – praw natury (jej okrucieństwa) i nieuniknionej śmierci. Nawiązuje do współistnienia człowieka z naturą, od której pochodzi. Siedzący mężczyzna może być alegorią pasterza:  „Pasterz pasie owieczki swoje” /  i nawiązywać do życia Jana Chrzciciela, który poprzedzał (i zapowiadał) przyjście Jezusa – spał w lesie – i chodził w futrze na grzbiecie. Na drzewie ponad walczącymi zwierzętami, usadowił się czarny kruk…złowieszczy symbol?***. Zwierzę to żywi się padliną, ale jego symbolika jest znacznie szersza. Kruk ma związki z mistyką i tajemnicą. Odnosi się do narodzin i śmierci. (na dole więcej o kruku).

 Artysta wie, że naturę stworzył Bóg…i że z tej natury podlegającej śmierci i rozpadowi, wyłonił się człowiek świadomy – INDYWIDUALISTA…który pragnie, by go zapamiętano!

3. Memento mori = NIE CHCĘ przeminąć! – Po prawej stronie obrazu (na drugim planie) stoi postać w kapturze. Jest ona ukazana na tle zamku – symbolu porządku ziemskiego. Symbolu władzy na ziemi, sprawowanej w imieniu Boga (którą uosabiali książęta-królowie). Ale kim jest postać w kapturze>?< Może to jeden z zakonników, braciszków zakonów żebraczych – oni nawiązywali swym ascetycznym życiem i modlitwą do działalności Jezusa. Działalność m. in. zakonów franciszkanów, benedyktynów przyniosła odnowę życia duchowego / religijnego w średniowiecznych Włochach. Ale ta postać nie jest jednoznaczna…Może być to również ŚMIERĆ…Bo w średniowieczu powstało wyobrażenie śmierci jako: kobiety w białej szacie – choćby w „Rozmowie Mistrza Polikarpa ze śmiercią:”**…

——————————————

” (…) Uźrzał człowieka nagiego,

Przyrodzenia niewieściego,

Obraza wielmi skaradego,

Łoktuszą* przepasanego”

——————————————–

*łoktusza – biała chusta na głowie

Niebo – zamek – gospodarstwo – czyli władca i słudzy

porządek feudalny: na górze jest Król, poniżej zaś poddani, uprawiający ziemię. Ale obecność śmierci, wskazuje, że nikt jej nie uniknie…Stąd odnoszenie się do wyższego – religijnego porządku. I życia po śmierci…„Pamiętaj o śmierci” (znana średniowieczna maksyma) odnosi się zarówno do władców (królów) i poddanych (szlachciców), ale i prostych chłopów. Każdy jest równy wobec Boga. Łącznikiem między kościołem, a Bogiem, jest żyjący w ascezie ‚braciszek’. pustelnik, których pierwowzorem (takim pierwszym modelem do naśladowania) był we Włoszech  Franek z Asyżu, lub św. Aleksy (co robił kleksy)- którzy swe życie poświęcili duchowej odnowie człowieka… Tło obrazu w prosty sposób odnosi się więc do pokornej postawy Marii i Jezusa – ich służebnej roli, w boskim planie zbawienia. Mimo tych wielkich planów – obraz ma też w sobie wiele intymności, tak jakby widz został ”zaproszony” do prywatnej rozmowy (modlitwy) Marii i Jezusa i Boga…którego obecność zdaje się być wyczuwalna w boskim dziele – czyli otaczającej człowieka przyrodzie – wietrze, obłokach, niebie. artysta zaś (świadomy swej roli) pragnie to co dostrzega i odczuwa przekazać i odzwierciedlić najlepiej jak umie…by ocalić coś z siebie przed przemijaniem, przed śmiercią… by jakaś cząstka niego przetrwała…Tak jak w piosence Hey’a: „bo ja nie chciałabym tak po prostu po prostu przeminąć

—————————————————————————

4. Przyroda – Pogoda – czyli na łąkę w niedzielę…

Pejzaże nawiązują na pewno do włoskich krajobrazów…Ziemia wydaje się nieurodzajna, spalona słońcem, potęguje to wrażenie śmierci…ale naturę cechuje porządek cyklicznyśmierć i narodziny (odrodzenie) powtarzają się ciągle. znów się przenikają, odnosząc się w bezpośredni sposób do Jezusa i znaczenia jego ofiary (śmierci na krzyżu) i zmartwychwstania. Przyglądając się drzewom w tle, można odnieść wrażenie, że uginają się one pod naporem wiatru…Czy zapowiadają burze?

Niewielkie obłoki ozdabiają błękitne niebo…Nic nie wskazuje, by przyszło załamanie pogody. Ale coś wisi w powietrzu. Obecność kruka może wskazywać, że są to wczesne promienie słońca…ptaki te słyną z wczesnego wstawania (o brzasku)

—————————————————————————————————————————-

** Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią

http://staropolska.pl/sredniowiecze/poezja_swiecka/dialog_01.html

***symbolika kruka http://elmoryah.blogspot.com/2014/06/kruk-mistyczny-straznik-sciezki-duchowej.html


piosenka Hey’a – „Czas spełnienia„:

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s