Portret. Lustro modela czy artysty. cz I

portrety

„Ujawnić sztukę, ukryć artystę, oto cel Sztuki”

Oscar Wilde – „Portret Doriana Graya”

Dziś wyruszymy w świat portretu. A dokładniej – (naj)bardziej bezpośredniego ludzkiego wizerunku, który  – zanim wynaleziono aparat fotograficzny (i kamerę), był jedynym sposobem na uwiecznienie czyjejś podobizny. Do dziś np. w Polsce portrety Stanisława Witkiewicza ( FIRMA portretowa) z początku XXw. stanowią żywą encyklopedię ówczesnej elity kraju i ludzi światka kultury czasów przedwojennych.  Najważniejszą ( a na pewno najdroższą) podobizną ludzką w historii sztuki pozostaje Mona Lisa Leonarda da Vinci – właśnie portret. Vincent van Gogh obsesyjnie odmalowywał w swych autoportretach własne nastroje. Czy pamiętacie scenę z Titanica i rozkaz pięknej damy: „namaluj mnie jak swoje Francuski” i jej akt namalowany przez rumieniącego się chłopca…? Portret od dawna miał różne funkcje: od wyznania miłości, utrwalenia wizerunku panującego władcy czy siebie.  Dla wielu artystów był też wyrazem poszukiwań własnej drogi i manifestem artystycznym (autoportrety) oraz…formą zarobku. Ale od zawsze wiązało się z nim jedno główne zadanie – uwiecznić modela.

maria_p_j
Witkacy – portret Marii Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej, poetki. Jeden z obrazów będących owocem założonej przez niego Firmy Portretowej. (XXw. lata 20-te), która cieszyła się dużą popularnością…Każdy chciał mieć portret Witkacego

Tradycyjne malarstwo – Renesans i Barok

Każdy malarz chwytał się ludzkiego wizerunku z innych powodów. We wszystkich znanych mi portretach ujawnia się ciekawość naturą ludzką, a u artystów zdolność odbicia złożonej       (w pozornie prosty sposób) natury portretowanych…Sztuka portretowania przez wieki ewoluowała, stając się z czasem tematem-manifestem stylu i osobowości artysty. Gdzieś po drodze zgubiono to co dla mnie zawsze było najważniejszą częścią portretu: uchwycenia ulotności życia (urody, osobowości ludzkiej) i charakteru portretowanych. A teraz kilka portretów. Zapraszam:


montefeltro-portret
W dobie Renesansu, portret współgra z harmonią natury. Książę Montefeletri spogląda na ukochaną żonę a w tle widać wzgórza otaczające księstwo Urbino, którym rządził. Malujący ten obraz Piero della Francesca (XVw.) wybrnął z pewnego problemu malując postacie z profilu. Książę  Federico stracił wcześniej prawe oko w walce i tylko tak można było to ukryć. Nie zmienia to faktu, że postacie zostały namalowane z niezwykłą starannością . Portret Batisty Sforzy (żony księcia Urbino), jest najprawdopodobniej obrazem pośmiertnym i ma podkreślać więź małżonków i ogromną miłość, którą darzyli się nawzajem.  \ 1465-67, Włochy
240px-el_greco_dam_i_pals
El Greco swoje największe dzieła stworzył w Hiszpanii, gdzie żył i zdobył uznanie dzięki swym obrazom religijnym. Ten portret  młodej kobiety z futrzaną etolą (rodzaj szalu) powstał w XVI wieku. Drobna i blada twarz kobiety kontrastuje z z czarnym tłem. Dziewczyna spogląda na widza śmiałym i pewnym siebie spojrzeniem. Szal i biżuteria zdradza, że pochodzi z wyższych sfer.

Kiedyś artysta posługiwał się farbami, by ukazać człowieka (wrażliwość i twarz) możliwie najlepiej jak potrafił. Model zasiadał w pracowni malarskiej i tworzenie obrazu wiązało się z wielogodzinnym pozowaniem i cichym obcowaniem malarza z modelem-modelką. Francis Bacon (malarz XX wieczny) często malował siebie i innych na podstawie zdjęć. Andy Warhol tworzył portrety wielokrotne – czasem do zdjęcia postaci dorysowywał kilka linii, określając je dziełem sztuki. Tak więc portret jak całe malarstwo ulegało zmianom.

hals_1_1
Frans Hals    – mężczyzna ukazany w typowym dla XVII wieku stroju mieszczańskim  (Niderlandy),   lubi  życie i prawie pyta: ” szklaneczkę? „. Dzięki obrazowi widzimy ówczesną modę oraz raczej pogodne usposobienie mężczyzny.
innocent-x-velazquez
Portret papieża Innocentego X – Velazqueza z 1645 r.  Gdy Papież zobaczył swój portret, stwierdził, że został przedstawiony zbyt prawdziwie, bo malarz uchwycił jego zacięty i  (zapewne) trudny charakter. Najwyższy hierarcha Kościoła został ukazany niemal jak władca. W dobie Kontrreformacji, papieże odzyskali wpływ na politykę całej katolickiej  Europy.
jasiu
Barok i Rembrandt… w trochę zmienionej wersji 😉 Nawet tu widać, że domeną portretów z tamtych czasów było światło i nastrojowość.

ZMIANY ZMIANY ZMIANY

lady-agnew
KOniec XIX w. portret tej kobiety (Lady Agnew), jest przykładem hołdowania tradycji portretu realistycznego. John Singer Sargent uchodził za jednego z największych portrecistów swoich czasów. Jego obrazy cechowała subtelna i świeża kolorystyka.

Romantyzm dokonywał swoich rewolucji (także w Sztuce) z hukiem. Oświecenie i później malarze realistyczni też zmieniali sztukę, ale bardziej po cichu – wracając do korzeni. Potem przyszedł Impresjonizm, który całkowicie zburzył dotychczasowe myślenie o kolorze i jego zastosowaniu. Van Gogh to chyba największy spadkobierca tej rewolucji. Malarze wyszli ze sztalugami na powietrze i ich jasne i świeże obrazy, piękne barwy i przedstawianie ludzi (idealistyczne i piękne obrazy Renoira) w pełnym blasku zburzyły dotychczasowe prawa, którymi rządziła się także sztuka portretu. Nowe podejście do koloru i rozumienia sztuki pod koniec XIX wieku, znalazło swoje odbicie także w portretach. Odtąd już zupełnie nieistotny stał się model, a demonstracja własnej artystycznej drogi…Portret Mattisse’a (duchowego przywódcy fowistów) to pokazanie drogi nowej sztuki, gdy wynaleziona fotografia (połowa XIX w.) zmieniała wyobrażenie o roli artysty, usuwając w cień dotychczasową jego funkcję:portrecisty-kronikarza. Teraz sztuka wyznaczała nowe szlaki: poszukiwała i eksperymentowała. Picasso i jego kubistyczne portrety (patrz: u góry – tapeta) są tego żywym dowodem…Nowożytne ruchy artystyczne zrywają zupełnie więzi z tradycyjnym wyobrażeniem artysty: portrecisty, wyłącznie odzwierciedlającego dokładnie naturę (patrz renesans i barok). Od teraz sam twórca (też kobiety – emancypują się kobiety, czego przykładem Frida Kahlo i Tamara Łempicka)  wyznacza nowe szlaki…

e3056742b018c26ac1f72fce77ffa563.jpg
portret Henri Mattisse’a pędzla Paula Derrain’a. Początek eksperymentowania z portretem i kolorem. W obrazie, kolorystyczna mozaika wybija się na przód, spychając na plan dalszy podobieństwo modela.

 


tamara-tamara
Namalowany przez Łępicką obraz nowoczesnej kobiety, można traktować jako autoportret. To styl Art Deco – popularny w latach 20-ych XX wieku styl, w którym Łępicka odmalowywała kobietę wyzwoloną i niezależną. Do głosu doszły artystki.

 

 

A jaki obraz Ty byś dodał(a) ?

 

 

Portrety z tapety u góry (od lewej):

Góra: „Dziewczynka” Artur Grotger XIXw / „Autoportret” -Francis Bacon –  XXw./ „Portret Kobiety” – Gosia:) XXIw / „Fotografia kobiety w Kryzie” – Hendrik Kertens 2011r / .   dół:  „portret Maxa Ernsta” Andy Warhol – lata 70-te XXw./ wizerunek Barracka Obamy, początek XXIw. / Portret dziewczynki – Olga Boznańska, koniec XIXw. / Fernande Olivier – Pablo Picasso XXw.

Link

TU –  10 portretów które są chyba ważne – ranking kogoś innego – A wy co na to?

Reklamy

My name is Pollock. Jackson Pollock

JACKSON POLLOCK . 1912 – 1956

a kto to kur… jest?

76.2553.150_ph_web

Zapewne wielu z was (tych niewielu czytelników), gdy pierwszy raz sięgało po farby i  wylewało je spontanicznie na kartkę, plując* farbami na lewo i prawo, zapełniając ją kolorem, układając w nieregularne wzory …nie wiedziało, że wzoruje się na znanym amerykańskim malarzu – Jacksonie Pollocku. Jego obrazy nie przedstawiają sielankowego ‚domku nad jeziorem’, są to żywiołowe i abstrakcyjne (pozbawione konkretnych kształtów) kompozycje, ginące w gąszczu nici farby: rozpryskiwanej kapiącej, strząsanej (‚zrzucanej’) z pędzla i z puszki z dużej wysokości na leżące na ziemi wielkie płótno. I choć technika ta przypomina zabawę dziecka  z farbami po pierwszym z nimi zetknięciu, zajęło mu dużo czasu, by odnaleźć swój własny środek artystycznego wyrazu.

*plując – czyli rzucając dużą zawartość farby z pędzla na płótno/kartkę (jak rzucanie błotem w kogoś)

namuth003
Pollock w trakcie pracy nad nowym obrazem. Farba ‚zrzucana’ z pewnej wysokości na płótno, tworzyła charakterystyczne plamy o nieregularnych kształtach…

jackson-pollock-08
w trakcie pracy nad nowym obrazem…Płótno, na którym malował leżało zazwyczaj na podłodze, przez co mógł w specyficzny sposób ‚nanosić’ farbę: strząsać z pędzla, wylewać z dużej wysokości (często przekłuwał puszki i lał  farbę ciurkiem z góry, stojąc na drabinie)

 

…Pollock – coś z życia (kilka faktów)…

Jakcson urodził się w 1912 w Wyoming, w jednym z małych amerykańskich miasteczek. Skończył szkołę artystyczną i w latach 30-ych, przeniósł się do NY. Od najmłodszych lat przejawiał skłonność do ryzyka, ale i tworzenia. Taki Cowbay z pędzlem, chyba najlepiej oddaje jego charakterystykę. W Polsce byłby ‚kozakiem’, lubił się popisywać  i nie stronił od mocnych trunków. Lubił też szybką jazdę, co przyczyniło się niestety do jego przedwczesnej śmierci – zginął w wypadku samochodowym w wieku 44 lat. Ten ‚dziki’ temperament (i bezkompromisowość), połączone z gwałtowną i skrytą naturą  chłopaka z małego miasta, biją z jego obrazów. Chociaż zakończę wyświechtanym frazesem, dobrze oddaje on żywioł  dzieł Pollocka:

„no risk no fun”

32
dzieło znane pod nazwą ’32’

Chociaż w Ameryce posiadanie w nazwisku słowa Jackson’ to jak połowa sukcesu, to jednak niczego nie gwarantuje. Młody, nieznany nikomu Jackson P. podróżując po kraju ze swymi rodzicami (to wtedy zafascynował się indiańskimi wierzeniami i kulturą)  snuł (nie)śmiałe plany o karierze malarza? Być może… Nie wiedział jednak, że po premierze jego płótna w 1943 r. w Muzeum Guggenheim’a, stanie się symbolem nowej amerykańskiej sztuki, która zdawała się znaleźć własną  drogę, wolną od europejskich wzorców. Swymi abstrakcyjnymi, gęstymi od nieregularnych serpentyn obrazami, Pollock przecierał szlak malarstwu znanemu później pod nazwą: action painting  (patrz ‚ważne terminy poniżej), zapoczątkowując kierunek:

„Ekspresjonizm abstrakcyjny”

 

blue-poles-number-11-1952


 

jackson-pollock5


 

Ważne terminy:

  •  action painting  – technika malowania stosowana przez twórców abstrakcyjnych, gł. abstrakcyjnych ekspresjonistów – polega na rozlewaniu, rozpryskiwaniu lub rozchlapywaniu farb na płótno w sposób spontaniczny, zgodny ze stanem duchowym artysty w momencie tworzenia dzieła; tym samym obraz stanowi zapis procesu tworzenia; technika stosowana m.in. przez J. Pollocka,W. de Kooninga,F. Kline’a. Abstrakcjonistów! (z encyklopedii INTERIA)
  • dripping – (‚drip’ z ang. ‚kapać’, ściekać) –  technika malarska polegająca na pokrywaniu poziomo leżącego płótna farbami, skapującymi z podziurkowanej puszki, kija lub pędzla.
  • informel – Tutaj
  • Ekspresjonizm Abstrakcyjny  w wikipedii- kliknij TUTAJ

 


JACKSON POLLOCK

Jacskon Pollock

LINKI przydatne do Jacksona Pollocka:

  • o Jacksonie Pollocku w wikipedii (angielski): tu
  • dzieła Jacksona Pollocka – od najwcześniejszych do ostatnich – do obejrzenia TUTAJ
  • film dokumentalny o Jacksonie Pollocku na Ytube, in ENG: Portret artysty 

===================================================================

4bc1a12a43fe681dbef05b9330d38742
ładna kobieta na tle obrazu J. Pollocka

 

ciekawostki dot. J. Pollocka i jego obrazów:

  • pewna kobieta (emerytowany kierowca ciężarówki) znalazła raz  w tanim sklepie na przedmieściach śmieszny obraz (gdzieś w kącie, którym nikt się nie interesował), kupiła go dla swego znajomego – płacąc za niego 5 $ dolarów. Później obraz okazał się dziełem J. Pollock’a. Gdy ktoś powiedział jej, że to najpewniej dzieło J Pollocka, rzekła: „A kto to k*r*a  jest Jackson Pollock?”. Dziś obraz jest wart 50 mln $
  • Podobno (tak było w filmie fabularnym o malarzu) Jackson Pollock prawie spóźnił się na wizytę w jego domu Peggy Guggenheim (ktoś B. WAŻNY), która umówiła się na obejrzenie jego obrazów…Jackon w tym czasie pił w knajpie i został siłą ściągnięty do domu przez swoją (dziewczynę, opiekunkę itp)
  • nim zaczął malować obrazy w stylu Action Paiting – Pollock mocno inspirował się surrealistami. Bezpośredni wpływ na jego twórczość miała malarka: Janet Sobel
  • w rolę malarza w filmie „Pollock” z 2000r. wcielił się  Ed Harris (Truman Show, Apollo 13).
  • O FILMIE ‚POLLOCK’ – na filmweb: TUTAJ 
  • zginął w wypadku samochod. (szybko jeździł i przerzutka nie zaskoczyła?)

7.1968


bonus:

chcesz mieć przyjemne tło do oglądania  sztuki Pollocka? jesteś pełnoletn i/a? posłuchaj tego:

Michael Nyman – Prospero’s Magic

 

ROTHKO! ROTHKO!…wpaść – na śliwki – W INNY WYMIAR

szczecin,15 luty 2015

„Nie jestem godzien ściano

Featured image
– MARK ROTHKO – ” żółte czerwone”

abyś mię ciągle syciła zdumieniem

to samo – TY – widelcze

to samo –  WY –  kurze

jakże jednak tu nie ulec

twej piramidzie mojego odosobnienia?

a twym – brzękom nazwy –

która nadziewa moje ciasto ucha

a waszym szarym, z was samych drogom,

w które i mnie zabiera cie? (…)”

———————————————- 

(fragm. „O mojej pustelni z nawoływaniem”)

Miron Białoszewski 


SZTUKA PRZEZ DUŻE  Szu 

 Zdarza się, że z pomocą ziemskich przedmiotów, człowiek przenosi się do innego wymiaru…opowiadał już o tym Stanisław Lem w Dziennikach Gwiazdowych, a odosobnieni poeci w wierszach (symboliści, mistycy, dekadenci). Podobne sztuczki pokazała też Trinity…w pierwszej części ”Matrixa” (teleport z pomocą telefonu).

Mark Rothko – amerykański malarz abstrakcyjny –  tworzył w XX wieku (po II WŚ) – osiągnął podobny efekt z pomocą farb: z reguły dwóch na każdym płótnie… jak tu:

Featured image

Pomyślicie:

dziwak jakiś”, alboTO ŁATWE!  Helmut! – dawaj mi tu farbę” – gdy się spojrzy na płótna M. Rothko takie uwagi  są jak najbardziej na miejscu…bo z początku nie na każdym musi robić wrażenie „sztuka przez duże SZu”.

Co przedstawiają obrazy? 

„Prostokąty” o dużym wymiarze, trochę jakby abstrakcyjne pejzaże, złożone z dwóch-trzech barw. Prostokąty przypominają drzwi-okno I w zetknięciu z nimi odbiorca zostaje przytłoczony przez wielkie kolorystyczne przestrzenie barw.

Dochodzimy tu do pierwszej cechy jego płócien: WIZJA i niewinność. Jest to sztuka trochę jak książki fantastyczne…zabiera (mnie zabrała) w podróż do świata dzieciństwa i ‚czegoś’ utraconego

 *drzwi-portal rozumiane metaforycznie – tak jak stara szafa w ‚Opowieściach z Narnii’ przenosiła do świata baśni 

GDZIE poszet  MARK R. ?

Dwa lata temu Mark Rothko zawitał do Polski. Nie ciałem!  W warszawskim muzeum odbywała się wystawa jego płócien. Nie BYŁO ich bardzo wiele, ale wystarczyło, by się człowiek poczuł jak w „statku kosmicznym”. Bo te obrazy po dłuższym obcowaniu, wciągają cię do swego wymiaru (świata wyobraźni). Przeważały płótna o ciemnej – czarno-fiolotowej – kombinacji… Więc kolorystyka – tych akurat obrazów – nocy, nocy i światła…Bo to zazwyczaj dwa kontrastujące kolory składają się na jedno płótno…A więc kontrast, kontrapunkt. Konflikt i napięcie – z kŧórego wyłania się przestrzeń, „do której i mnie zabieracie” .to przestrzeń osobista odbiorcy*, twórca jest tu tylko pośrednikiem.

Featured image
moja babcia już była – a twoja?

*patrzącego-wchodzącego w obraz

Tak więc wchodziło się (podczas wystawy)  w jeden wymiar-obraz ….by za chwilę przeskoczyć w zupełnie inny. Zabawa trochę jak na różnych ślizgawkach w lunaparku…tylko, że w galerii rzecz jasna ZNACZNIE ciszej, ale nie wszystkie płótna były ciemne, pamiętam też : czerwono – pomarańczowe… Więc staję na przeciw tych wielkich PROSTOKĄTÓW, podróżuję. A potem czytam w jednej z gablot. że w latach 70′ malarz popełnił samobójstwo..ale zanim ‚to’, zanim ‚tam’, to zdążył się wcześniej spotkać ze swoim artystycznym PRZECIWNIKIEM: Andy Warholem.Featured image Chociaż byli obaj twórcami z dwóch przeciwległych biegunów,  to jednak POP-art który odnosił się do sztuki kreowanej przez kulturę masową widzialną, marketingową ‚nowoczesną’  (powtarzające się twarze Marylin Monroe: patrz obok) był ważnym zjawiskiem w sztuce.  Zupełnie nie łączył się on z elitarną-ascetyczną twórczością RothkoAndy Warholartysta będący częścią pop-kultury i ją współtworzący – a na przeciw radykalny abstrakcjonista (i jednak tradycjonalista). O czym rozmawiali? Jak się później okazało, obaj wcale nie mieli tak odległych przemyśleń, co do sztuki – ale ich twórcza kariera poszła (jak to często bywa) w zupełnie innym kierunku. TAKIE spotkania zawsze rozbudzały wyobraźnię..

…ale po rozmowie Mark wyszedł i nikomu nie powiedział dokąd…  

Featured image

Mark! dzie ty się podziewasz?

rOTHKO TRADYrewoluCJONALISTA 

Skoro twórczość M. Rothko przenosi w inny wymiar, to musi w sposób (nie)jednoznaczny dotykać także tematu: śmierci, przemijania, odrodzenia – SYMBOLI.  a więc jest ROTHko SYMBOLISTĄ, malarzem, którego twórczość biegnie jednym korytem znaczeń, a za chwilę otwiera nowe skojarzenia… można zaryzykować stwierdzenie, że odnosi się do ŚWIATA wewnętrznego (DUSZY…Duchów, duchowy), ma TEN świat wewnętrzny [niewidzialny] PRZYWRÓCIĆ do życia…Stąd pewna magiczna kolorystyka, baśniowa, dzię cię ca gra z odbiorcą jego płócien…gra z dwoma (trzema) kolorami. BARWY płócien Rothko są nienaturalne, prześwietlone (trochę jak u El Greco) zmysłowe.

Featured imageStąd tak częste łączenie tego malarza ze sztuką Modernizmu – kolorystami (gdy malarstwo było jeszcze piękne) i  ciągłością-kontynuacją tradycji malarskich jako SZTUKI wyobraźni, kreowania światów. Rothko staje się lustrem naszych czasów…REKONSTRUKTOREM rzeczywistości minionej…. utraconej. Prowadzi to nie tylko w świat odległych mistrzów malarstwa (do których ten artysta się odwołuje), ale także świat dziecięctwa, które składają się na poszczególne płótna-wizje.

Na koniec

Mark Rothko to: wizja, konflikt (dysonans: zderzenie dwóch barw, z której wyłania się jakiś inny wymiar), to powrót do świata dzieciństwa, łączenie z tradycją malarstwa dawnych Mistrzów (kolorystów weneckich, romantyków – „Mnich”), burzenie jej i nadawanie NOWYCH znaczeń. To malarstwo metafizyczne, magiczne – SYMBOLICZNE (mityczna rzeczywistość marzeń, wspomnień), rekonstrukcja utraconych światów…, obrazy ABSTRAKCYJNE w formie, swą kolorystyką nawiązują do ROMANTYZMu.

Featured image

Rothko i romantyzm (czy tylko kolorystyka?)

– Epoka ROMANTYZMU wydała na świat wielu dziwaków, ludzi o odmiennej wrażliwości. charakteryzował  ją bunt-niepokój „okres Burzy i naporu” (w historii czas ZMIAN, liczne POWSTANIA, upadek ładu), JEJ dziećmi byli:  poeci, złodzieje, awanturnicy, ludzie psychicznie chorzy (portrety ich pojawiają się w sztuce wielu twórców), odczuwający inaczej, odmieńcy, wyrzutki społeczne, wygnańcy – podróżujący po egzotycznych krajach (Mickiewicz – Azja, Domejko – Peru), ludzie poddani izolacji (więźniowie, chorzy) i nierozumiani przez im współczesnych – epoka ta trochę pasuje do niepokornej RADYKALNEJ sztuki Rothko, za którą dużo się płaci*, ale „za plecami” z niej naśmiewa…(maznę takich pięć w 1h)

…ale do tego trzeba trochę wysiłku. Bo wybranie się do galerii może być czymś niepozornym. Ale właśnie w bezpośrednim kontakcie, sztuka ta zaczyna działać na wyobraźnię.

Featured image
 Caspar David  Friedrich „Mnich”  (1808-10)

Paleta barw, które składają się na DUŻĄ część obrazów Rothko pozwala go określać mianem DANDYSA. Ale co kryje się pod barwą? JAKA natura malarza. Jeden z historyków sztuki wpadł na trop – PRZYRÓWNAŁ jego SZTUKĘ do METAFIZYCZNYCH pejzaży ROMANTYCZNYCH (początek XIXw.) …a może  baśniowych impresjonistów końca XIX w.  ( na nowo odkrywających siłę koloru i jego świeżość)

Featured image
„Odpoczynek” \ John Singer Sargent – ” po dobrym (tanim) winie

więcej o tym na: http://www.theartstory.org/comparison-rothko-mark_1.htm

*jeden z obrazów Rothko wyceniono na 75 mln $. (różowo-biało-żółty)

dosyć osobista definicja Romantyzmu: okresu historycznego i artystycznego. autor: Krasnal


przydatne LINKi – ROTHKO:

o wystawie w MN: http://www.polskieradio.pl/9/396/Artykul/863499,Mark-Rothko-artysta-ktory-nie-mowi-do-tlumow

Rothko – Warszawa MN 2013: http://www.furgaleria.pl/blog/16/Mark+Rothko+%E2%80%93+profesjonalny+samouk.html

BIOGRAFIA rothko wiki:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Mark_Rothko

Aldous Huxley – the doors of perception http://en.wikipedia.org/wiki/The_Doors_of_Perception


Filmy z  innego wymiaru:

  • Donnie Darko (film + muzyka) – film o podroży w czasie
  • K-Pax / Matrix cz I / Mad Max 2 (3)
  • Gwiezdne Wrota /Gwiezdne Wojny
  • Men in Black. I II III (film na podstawie komiksu)
  • Sanatorium pod klepsydrą – reż. Wojciech J. Has
  • Orlando – reż. Sally Potter
  • Krew Poety / Orfeusz –  reż. Jean Cocteau
  • Ogród, Blue – reż. Derek Jarman
  • Księgi Prospera – reż.  Peter Greenaway

O przechodzeniu do innego wymiaru wiedzą też kolejni  podejrzani:

Poeci:

  •  Szekspir (sonety, Hamlet, Sen nocy Letniej, Makbet) – duchy
  • J. W. Goethe – Faust II – czarownice, duchy
  •  Baudelaire, Rimbaud, Verlaine,  – symboliści francuscy
  • A. Mickiewicz (Dziady cz. II, cz.IV  cz. III Dziady Drezdeńskie)
  • Apokalipsa św. Jana ( Nowy Testament) – Jan na Patmos
  • J. Cocteau, Konstantin Kawafis.
  • Z. Herbert*, Skamandryci (Tuwim, Przyboś, Iwaszkiewicz, Słomiński, Wierzyński), Przyboś, Jasieński, Miron Białoszewski (patrz wiersz na wstępie)

Pisarze przykładowi:

  • Virginia Woolf  „Pani Dalloway”
  • Huxley („Nowy Wspaniały świat”)
  • Stephen Hawking „Krotka historia czasu”
  • Witkacy, Bruno Schulz  (też malarze, rysownicy)

fantastyka:

  • Ursula Le Guin cykl Ekumena
  • Sapkowski – Wiedźmin
  • Tolkien – „Władca pierścienia”
  •  Stanisław Lem „Niezwyciężony i inne opowiadania”; „Dzienniki Gwiazdowe”
  • Philip K. Dick „Ubik”
  • J.K. Rowling – „Harry Potter”
  • C.S. Lewis – „Opowieści z Narnii”
  • kroniki Spiderwick – 1 – 5 ( Holy Black i rys. Tony Diterllitzi)
  • Gombrowicz – „Kosmos”; Miłosz „Dolina Issy” (dzieciństwo)

muzyka / ZESpOŁY MUZYCZNE:

  • THE DOORS (the end, riders on the storm – Morisson Hotel)
  •  Armia: „Duch” (Tomasz Budzyński – też malarz)
  •  M. Grechuta ( „Szalona Lokomotywa”**, poeta)
  • David Bowie „Space Oddity”
  • Banda i Wanda – (muzyka do filmu „7 życzeń”* o  kocie i świecie  dzieciństwa)
  • Radiohead
  • Joy Division, NIN, The Cure
  • poezja w muzyce: Demarczyk. Pustki „Kalambury”, Wyspiański wyzwala”,
  • Cz. Niemen – „Bema pamięci rapsod” (Enigmatic)

*koty -egipskie odniesienia

**do poezji Witkacego

MUZYKA progresywna:

  • King Crimson, Black Sabbath („Paranoid”)
  • Exodus PL ( „Supernova”  – Komendarek)
  • death metal (Nihilozaur)
  • Pink Floyd ( Saucerful of secrets, The Wall itp.) , Rush (2112)

muzyka KLASYCZNA: 

  • Krzysztof Penderecki (Siedem Bram Jerozolimy)
  • Dodekafonia (Schoenberg, Webern, Berg) czytaj
  • Karol Szymanowski ( „Mity„, „Król Roger”)
  • III Symfonia – H. M. Górecki
  • Lutosławski – III Symf.
  • Strawiński (i Niżyński choreograf) – Święto wiosny

muzyka filmowa:

  • Michael Nyman ( Księgi Prospera, Wyliczanka)
  • Simon Fisher Turner ( Caravaggio, Last of England, Ogród)

SUBKULTURY młodzieżowe

  • punk rock,
  • grunge,
  • hip hop,
  • skinheads (w tym: neo-poganie)
  • gothic

GRY:

  •  salonówki: metal slug, Cadillac, NBA jam
  •  the coast of monkey Island
  •  heart of darkness
  • Sportowe: fifa 98-2003, NBA live
  • Driver

———————————— cd nastąpi