ZWIASTOWANIE – Henry Osawa Tanner

Dziś opowiem wam o „Zwiastowaniu” Henry’ego Ossawy Tannera. Obraz ten jest rzadkiej urody i jego autor odznaczał się nie tylko wnikliwością i nowatorstwem w potraktowaniu tematu, ale także wielkimi zdolnościami malarskimi. Henry Ossawa Tanner był czarnoskórym malarzem, jednym z pierwszych amerykańskich czarnych artystów przełomu XIX i XX w. którzy przybyli do Paryża i odnieśli sukces. Był malarzem realistycznym, jednak co widać w ZWIASTOWANIU, obrazy jego przepełniała ogromna liryczność i głębokie uczucie – zdolność snucia opowieści wyłaniających się z malarskiej kompozycji, tu spotkania Marii i anioła Gabriela (istoty boskiej pod postacią światła).

tanner_annunciation.jpg
Zwiastowanie – H. O. Tanner – 1898 r.

Zwiastowanie – (NAJ)częściej malowany temat religijny?

ZWIASTOWANIE to temat w malarstwie bardzo popularny i obok ukrzyżowania Chrystusa, był on najczęściej malowaną sceną biblijną jaką znamy. Od wczesnego renesansu, z interpretacją tego tematu mierzył się niemal każdy artysta zdobiący kościelne ołtarze. Powstało bardzo wiele różnych interpretacji spotkania Marii-ziemskiej istoty, z aniołem Gabrielem. We Włoszech, traktowano go bardzo swobodnie, często Gabriel klęczał przed domem w ogrodzie, a Maria odwzajemniała jego pozdrowienie (nawiązując do kultury dworskiej, gdzie Maria była pięknie przyodziana, a anioł rzadkiej, androgenicznej urody młodzieńcem). Anioł przynosił Marii biały kwiat lilii, odnoszący się do jej dziewictwa i czystej duszy…który był też miłym podarunkiem. W Niderlandach „Zwiastowanie” ukazywano we wnętrzu mieszczańskiego domu, gdzie kobieta (Maria) otoczona była przedmiotami ze swego codziennego otoczenia (łoże, żyrandol, okno – były elementami o ukrytej- symbolicznej treści). Przez wieki powstało tych interpretacji bardzo wiele, chociaż scena ma znaczenie mocno symboliczne i religijne, to z czasem przedstawiano ją jako spotkanie mężczyzny i kobiety (skandalizująca wersja Dante Gabriela Rossetti z młodzieńcem). Wciąż scena spotkania Boga (pod postacią anioła) i kobiety rozpalała wyobraźnię artystów.


ZWIASTOWANIE – intymna rozmowa zwykłej dziewczyny z…

Tanner Mary full figure 1.jpg

Tanner przedstawił Marię w ujmujący sposób. Kobieta siedzi w skromnej nocnej szacie, ze splecionymi dłońmi, trochę tak jakby została oderwana od modlitwy, jej twarz oświetla promień światła – tajemniczej istoty-intruza, która nawiedzając ją w spokojną noc, musiała wywołać w niej lęk. Maria nieśmiało zerka w stronę światła. Usłyszała przed chwilą głos anioła zwracającego się do niej: „Bądź pozdrowiona, łaski pełna, Pan z Tobą”, Być może rozważa właśnie co odpowiedzieć aniołowi, coś w rodzaju: „nie wiem kim jesteś, ale wysłucham co masz do powiedzenia?”  Widać, że kobieta przezwycięża swoją pierwszą obawę i gotowa jest wysłuchać anioła. Taka interpretacja najbardziej pasuje mi do przedstawionej sceny. Maria siedzi ze splecionymi dłońmi, w skromnej izbie przyozdobionej czerwonym* materiałem (gobelinem?) i niebieską** szatą (dzienną) zwisającą teraz z pobliskiego krzesła . Prostota tej sceny i ludzka reakcja Marii, która swym spojrzeniem, próbuje jednak coś odpowiedzieć przybyszowi, odkrywa ukryte piękno tej kobiety.  Anioł pod postacią ŚWIATŁA, oczywiście też jest tu ważny i szczególny (dotąd nikt w ten sposób nie namalował boskiego posłańca w Zwiastowaniu). Ale to Maria, jej zerkanie w stronę źródła światła i wystająca z pod szaty bosa stopa, sprawia, że ten obraz jest mi bliski. To co najprostsze jest czasem najtrudniej przekazać i uchwycić. Być może malarz tego obrazu nie był daleki od prawdy, gdy tworzył tak oryginalną interpretację tego spotkania  (dla dziewczyny bardzo trudnego). Odmalował Marię, która ze wszystkich znanymi mi zwiastowań, wydaje się być najbardziej ludzką, w starej szacie i gołej izbie. A w jej postaci uchwycił tą cząstkę jej charakteru, która czyni ją piękną.Siedzi na białym*** prześcieradle, w rozjaśnionym światłem pokoju i czeka po cichu na to co nastąpi…

—————————————————————–

*czerwień – kolor ten wiąże się z bezgraniczną ludzką miłością, jest też zapowiedzią męki Chrystusa i jego cierpienia. kolor zmartwychwstania i życia.

** błękit – symbol dziewictwa, pobożności, wiary, niebios, symbol niewinności, czystości, doskonałości, sfery duchowej

*** Biel (łoże) – czystość duszy, czystość wewnętrzna, niewinność, zmartwychwstanie, biały gołąb jest symbolem pokoju (pokojowych zamiarów) i duszy ludzkiej

—————————————————————–


 

Inne nietypowe przedstawienia Zwiastowania:

the-annunciation-by-rossetti.jpg
Zwiastowanie Dante Gabriel’a Rossetti – 1849-50 r.

A_Annunciation_Botticelli_Cestello_Annunciation_1489.jpg
Zwiastowanie – Sandro Botticelli –  1489-90 r.

carlo-crivellis-the-annun-001
Zwiastowanie – Carlo Crivelli, ok 1486 r.

przydatne linki: 

 

patrz też: 

 – Arnolfini (mistyczne zaślubiny) – obraz inspirowany Zwiastowaniem

 

 

 

Reklamy

Arnolfini: ”pstryknij N A Mi tu fotkę, Janku” (mistyczne zaślubiny!)

„Niech mnie pocałuje pocałunkiem ust swoich”

Pieśń nad Pieśniami

Przenieśmy się na chwilę do roku 1434, do krajów Flamandów i Holendrów (krajów dzisiejszego beneluksu) – świeci Słońce, jest ładny dzień, po kanale, których cała sieć przecina miasto, płynie barka, a w niej brzdąkający na gitarze (cytrze) giermek

15arno

…..ZAŚLUBINY ARNOLFINICH….

utwór z filmu Romeo i Julia – ‚what is a youth’


”Niech żyje MIŁOŚĆ!” 

W tym samym czasie w Brugii (dziś miasto w Belgii), w  mieszkaniu pewnego zamożnego kupca (o bogatym mieszczańskim wystroju) rozgrywa się osobliwa scena. Mężczyzna i kobieta na moment zamarli w dziwnych pozach: On (oblubieniec) – przystojny, przyodziany w kapelusz* i szatę ślubną, świadczącą o jego wysokiej pozycji i zamożności, Ona (oblubienica) – jak blade  jasnowłose Madonny z obrazów o wysokim czole (tak popularnym kanonie piękna w krajach północy) – w białym czepku i zielonkawej sukni ślubnej, podaje dłoń, którą jej wybranek podtrzymuje – na znak miłości „wynoszenia jej do wyższego stanu?” (Mąż, inaczej niż w zwyczaju zaślubin, podtrzymuje dłoń swej wybranki lewą ręką- normalnie robi się to prawą – co świadczy o tym, że kobieta pochodzi z niższego stanu społecznego** – za A. B o c z k o w s k ą) … Do ich uszu przez (uchylone:) okno dobiega miejski gwar i pewna melodia. Twarz mężczyzny (skupiona) i młodej urodziwej, eterycznej kobiety (patrzącej ufnie na ukochanego) oświetlają promienie słońca – za oknem budzi się dzień…U stóp ‚młodej pary‚ merda ogonem mały piesek…Para stoi boso…Mężczyzna jest bez butów, które stoją obok, na znak tego, że jest to miejsce uświęcone – ważne – poprzez odbywający się tu sakrament Zaślubin***.klapki (sandały)  należące do kobiety stoją przy kanapie, w głębi domu, bo przestrzenią życia kobiety był dom, a łoże uosabiało miłosne połączenie. Prawa dłoń mężczyzny jest uniesiona – na znak Błogosławieństwa, gestu kapłanów i Chrystusa. Kobieta zaś lewą dłoń trzyma na swym brzuchu, podkreślając swój „błogosławiony” stan…lub rolę matki, którą przyjmuje wraz z zamążpójściem. Mężczyzna nie spogląda na swą wybrankę, jego spojrzenie jest zawieszone w przestrzeni…

* ” Mężczyzna ubrany jest w wytworny czarny strój i suto marszczony – typowy dla zamożnych mieszczan – płaszcz lamowany futrem. Na głowie ma duży, czarny kapelusz, co sugeruje podniosłość chwili, gdyż nawet w pomieszczeniu kupiec pozostaje w nakryciu głowy”. (z bloga. nr 5)

** jest to małżeństwo (zaślubiny) z wolnej Woli tzw. m o r g a n a t y c z n e jest to więc Małżeństwo z miłości, nie zaś – co powszechne i dziś – z pobudek materialnych, czy pod naciskiem rodziny (podobnie jak u Romeo i Julii – „bo jo cie kocham”)

„Motywem ich zaślubin było metafizyczne „objawienie” miłości jako ziemskie odbicie małżeńskiej miłości Chrystusa i Marii – Eklezji*, odtwarzającej się w tajemnicy sakramentu małżeńskiego” – Anna Boczkowska

*eklezja – Kościół. utożsamiany z Marią (oblubienicą i matką Chrystusa)

( „Tryumf Luny i Wenus” – o obrazie „Małżeństwo Arnolfinich”)

*** „Zdejm sandały z nóg, gdyż miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą” (ST.Wj 3, 4-5) –  (para stoi na boso, bo odbywa się właśnie sakrament Zaślubin – to moment podniosły, uroczysty)

Giovanni Arnolfini przedstawiony jest ze swą ukochaną (podobno był już ożeniony z inną kobietą) a zgodnie z kościelnym prawem, nie można drugi raz przed Bogiem poślubić innej kobiety (no wziąść kościelnego)…Scena ta ukazuje moment Zaślubin, – które być może odbywały się w tajemnicy, w domu –  między Arnolifnim, a  młodą kobietą – włoski kupiec jest w niej Zakochany i uznaje za PRAWOWITĄ MAŁŻONKĘ, stąd prośba, by malarz utrwalił ten moment – to z nią chce dzielić życie, a akt połączenia (małżeństwa), odbywa się przed Bogiem i przy świadkach, M.IN. malarza Jana van Eycka…tylko wówczas jest ważny.


Co dzieje się na obrazie, poza stojącą parą?

Na pierwszy rzut OKA rozrzucone pomarańcze, walajace  się kapcie, świeczka nie dogaszona (żyrandol – dom się zjara!), jednym słowem – bałagan. Ale symbolika przedmiotów, gestów, postaci pomoże ułożyć całą układankę w całość, a więc:

  • Pies – wierność – świecki odpowiednik wiary 
  • owoce: brzoskwinie lub pomarańcze I DRZEWO czereśni – cecha wspólna – wszystkie te owoce mają pestki (nasienie) i odwołują się do ulotnych przyjemności – związek Boga i człowieka * – z boskiego nasienia – DARU ŻYCIA – narodziły się owoce – ludzie.:
  1. brzoskwinie – symbol dojrzałości, dostatku, gotowości do budowania trwałego związku z partnerem. drzewo brzoskiwini jest symbolem zakochanych i miłości, pełni rolę  strażnika ciepłych uczuć przy naszym „domowym ognisku” 
  2. pomarańcza – symbol plodności. w  mitologii pomarańcza jest symbolem nieśmiertelności. W sztuce czasami zastępuje jabłko jako symbol drzewa wiadomości dobrego i złego, a także grzechu pierworodnego, RÓWNIEŻ symbol przemijania ziemskich uciech – ulotności – owoce dojrzewają i gniją.
  3. drzewo dojrzewających czereśni (za oknem, widoczne na DUŻYM zbliżeniu) – owoc związany z głębokimi uczuciami, miłością, płodnością, rodziną, dziećmi i…zyskami (np. w sferze interesów)…dojrzewające owoce nawiązują do młodości –  wiosny życia!
  • buty – sandały – święte miejsce – w odniesieniu do biblijnych miejsc…..
  • lustro – wokół wypukłego lustra (oka Boga?) widnieją sceny Pasji Chrystusa – męczeńskiej śmierci
  • różaniec i żyrandol – błyszczą od światła dnia (słońca) wpadającego przez Okno…żyrandol przypomina sklepienie (złote niebo ze wschodnich ikon) z rozsianymi na nim gwiazdami. >>>wetknięta świeca.)
  • okno – przez witraż (górne okno) wpada do pokoju  boskie światło...w odbicu lustra dostrzec można krzyż utworzony z framug…a więc jeszcze jedno odniesienie do Chrystusa i jego śmierci – baranka prowadzonego na rzeź.
  • złoty ŻYRANDOL – ŚWIECZNIK  – patrz: „świecznik a Chrystus”*: „Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia” (NT, J 8, 12). Utożsamiany z Chrystusem (niosącym światło, istniejącym w jednej części-niepodzielnym) i z Duchem Świętym (pocieszycielem)
  • Okno (światło) i łoże (półmrok) – patrz odbicie w lustrze – tworzy kontrapunkt: Światło – Noc i bezpośrednio wiąże się z Bogiem (duchem, prawdą poznania), które przynosi „zagubionemu” człowiekowi

* – http://mesjasz.info.pl/?p=397

  • rzeźby: św Katarzyna – opiekunka dziewic i św. Małgorzata (ze smokiem) opiekunka kobiet ciężarnych i pomyślnych porodów.
  • miotełka – znak czystości – ma też związek z rolą gospodyni domu i czystości duchowej kobiety (i dziewicy)
  • smok – diabeł – za jego sprawą – ludzie utracili niewinność, władca ciemności i Zła.
  • czerwone łoże – miejsce zjednoczenia kochanków i miłości dwojga. poczęcia. znajduje się w alkowie – wyodrębnionym od światła (bez okna), wnęce pokoju.
  • zapalona świeca – obecność Jezusa (Boga w pokoju)…wosk pod wpływem ciepła zmienia swój stan – metafora Boga, który pod postacią Ducha Świętego, słowa Bożego – napełnia wiarą – sensem – MIŁOŚCIĄ – człowieka 
  • różaniec z bursztynu – czystość, wstrzemięźliwość; symbol Marii, matki Jezusa – jest rozjaśniony – a więc i ona jest TU obecna. – 
  • WINOrośl (w zdobieniu łóżka, drewno) – nawiązanie do przelanej krwi i Ofiary Chrystusa (i sakramentu komunii) – tajemnica Eucharystii
  • Róże – to podobnie jak Lilie – niewinność i ulotność. choć także (z racji kolców) wiążą się z cierpieniem Marii – po ukrzyżowaniu Chrystusa
  • SZATY:   – symbolika barw –
  1. ZIELEŃ (suknia niewiasty)  –  zieleń symbolizuje zarówno przyrodę, życie, płodność, nadzieję; to również kolor kontemplacji i oczekiwania na ‚Zmartwychwstanie’, tutaj: suknia kobiety         zgodna z panującą modą (bogato haftowana) i obyczajem.
  2. BIEL (czepek) – jest symbolem nieskażonej niewinności, czystości, doskonałości.
  3. BŁĘKIT – czystość, kolor Marii, związany z Niebem.
  4. PURPURA ( ŚLIWKA ) – szata mężczyzny – nawiązanie do płachty królewskiej Chrystusa, którą żołnierze rzymscy okryli go szydząc: „witaj Królu żydowski”; symbol męki i królewskiego stanu Jezusa; odzienie w tym kolorze było bardzo kosztowne i stać było na nie nielicznych
  5. CZERWIEŃ (łoże, poduszki, kanapa, sandały kobiety) – ” jest symbolem bezgranicznej miłości Boga, będącej ostatecznym źródłem zarówno dzieła stworzenia, jak i Odkupienia całego świata”

– KOSMICZNE ZAŚLUBINY –

Kopia 15arnol3
Lustro – Słońce. Pasja Chrystusa wokół okrągłego szkła. Obok – różaniec – znak Madonny (przypisanej do Księzyca)…Nad nimi wisi żyrandol- świecznik-sklepienie niebieskie (tu: złote, jak w ikonach ze Wschodu) – symbol Ducha Świętego?

Różaniec i lustro – różaniec jest symbolem przypisanym do Marii, modlitwy. i Cnót. Ale wraz z pojawiającymi się innymi przedmiotami i gestami, może odnosić się do Madonny – Marii jako Ogrodu (metafory Raju)…Mówią nam o tym: owoce (także drzewo czereśni za oknem), oraz uświęcona ziemia, na której boso stoją ukochani oraz smok – uosobienie szatana. Obraz więc poprzez zakrzywioną perspektywę w lustrze przenosi nas do momentu stworzenia pierwszych ludzi – Raju Ziemskiego… Adama i Ewy, z którego za nieposłuszeństwo zostali z niego wygnani… NARODZINY (nawiązanie do Niepokalanego poczęcia – sceny „Zwiastowania”, połączenia Marii i Boga w Łożu)  i  ŚMIERĆ Chrystusa (sceny wokół lustra. krzyż w oknie).przywróciły ich do stanu niewinności. Obraz „Zaślubiny Arnolfinich” staje się wyrazicielem tych idei, a intymny moment ich przysięgi, ponownym połączeniem w jedno – aktem miłości i wiary – obecności – objawienia Chrystusa (Oblubieńca) i jego Matki (Oblubienicy).

Jezuniu! jesteśmy świadkami Cudu – a świadom tego Jan van Eyck**  upamiętnił to napisem nad lustrem:

Jan van Eyck  tu był – 1434

**w lustrze, poza małżonkami, odbijają się dwie postacie – jedna w czerwieni, druga w błękicie – czerwień (świat materialny), błękit (duchowy).

To pierwiastek boski (Doskonałości) w czuowieku (istocie niedoskonałej) nadaje sens ludzkiej egzystencji. Duch wypełnia pokój – widzimy JEGO obecność w płonącej świecy (Chrystus), Różańcu (Marii), świetle zza okna (dzień) i KSZTAŁCIE lustra – Słońce (Boga).

Słońce (Bóg, Chrystus, Oblubieniec, Adam)

Księżyc (Maria, Oblubienica, Matka, Ewa)

A skąd Księżyc? Księżyc przypisany jest do nocy (łoże w alkowie separuje się od światła) i świeci WYŁĄCZNIE światłem odbitym. Stąd nadawał się do metafory Marii-wiernych, których Bóg (Słońce) przeszywa – napełnia – swymi promieniami. Ma to związek z symboliką alchemiczną (astrologiczną) W obrazie jest wiele odniesień do Madonny i jej „Niepokalanego poczęcia” oraz „Wniebowzięcia” („Immaculate Conception”). Po śmierci, Maria-matka Jezusa została wyniesiona pośród gwiazd do Nieba, właśnie na księżycu, choć w malarstwie taki temat pojawił się dopiero w Baroku (200 lat później). Maria jest Kościołem. Wiernymi…jest to jeszcze jedna koncepcja religijna powstała w czasach schyłku Średniowiecza, która utożsamiała Boga z otaczającym światłem – życiodajnym Słońcem i związek z Księżycem (który bez niego nie istniał). Kult Marii – matki – wiąże się z macierzyństwem-płodnością (i znany jest także w Polsce – kult Marii Boskiej Częstochowskiej: OPIEKUNKI, RODZICIELKI, ORĘDOWNICZKI)…obecny w kulturach mieszczańskich i wieJskich…stąd jej obecność w domu Arnolfinich.

Featured image
wypukłe szkło lustra, nie tylko odbija  widok (tego, czego w pierwszej chwilli nie widać) pokoju, ale przypomina źrenicę. Nawiązuje do OKA Boga, który zawsze widzi. Bursztyn wypełnia się światłem – świeci – to metafora człowieka natchnionego przez Boga (wiarę) – DOPIERO LUSTRO UJAWNIA, ŻE SĄ TO ZAŚŁUBINY cHRYSTUSA (oKNO-KRZYŻ) z MARIĄ (ŁOŻE)

Jan van Eyck – nadworny malarz, pochodzenia flamandzkiego na dworze Filipa Dobrego IV – wpływowego księcia Burgundii. Tam zetknął się nie tylko z wieloma możnymi tego świata (w tym Arnolfinim), ale i z ideałami humanizmu – które przybliżył poprzez niniejszy obraz. Człowiek znów był bliski Bogu, a ten dostrzegał Jego obecność przy okazji różnych odświętnych okoliczności…Dzięki licznym podróżom jako poseł (księcia Filipa), van Eyck odwiedzał dwory włoskie, francuskie, na których zetknął się ze sztuką, odkryciami i dziełami myślicieli – dotyczącymi perspektywy. Jako jeden z pierwszych korzystał z farb olejnych (być może przywiózł je z Włoch), które umożliwiły mu malowanie niemal z fotograficznym podobieństwem ( wirtuoz – coś jak Roger Federer malarstwa) i dokładnością. W obrazie pary małżonków – odbił w lustrze widok pomieszczenia – posłużył się odkryciami nauki (kompozycja, światłocień) dla ukazania Nowego człowieka, doby Renesansu. Człowieka bliskiego Bogu, naturze i  i realizującego się w doczesnym życiu…

——————————————————————————————————————-

– Dla sprawgnionych wiedzy – Mc zestaw –

– w książce Anny Boczkowskiej – „Tryumf Luny i Wenus”, autorka przywołuje atmosferę intelektualną i religijną doby wczesnego Renesansu (to co kształtowało ludzi w czasach Jana van Eycka) – ludzie zaczynali wówczas żyć ideałami humanizmu i tworzyli pod wpływem ważnych dzieł o religii (teologów***), nauk i symboli alchemicznych i  astrologicznych (na nowo interpretowano Cuda, i różne biblijne sceny, zdarzenia, zmieniała się moda). Autorka „TLiW”, podejmuje się interpetacji dzieł Hieronima Boscha (urodził się po śmierci van Eycka) odnosząc się do jego pobożnej i zanurzonej w średniowiecznych wyobrażeniach wiary . Przede wszystkim skupia się na słynnym obrazie „Ogród Rozkoszy Ziemskich”, w którym poprzez różne idee astrologiczne (krab), idee hermafrodyty (istoty doskonałej), natury jako dzieła stwórcy (odniesień do Raju), Bosch odbił pewne tendencje popularne w jego czasach*. Boczkowska uczy się języka alchemików i odniesień symbolicznych, by odnaleźć klucz do OBRAZU i czasów tego malarza…Dzięki temu obraz staje się demonstracją/wyrazem (odbiciem)  czasów Boscha (XV wiek) i tematów, które rozpalały wyobraźnię ówczesnych ludzi. Sztuka, malarstwo, odkrycia nauki  ODBIJAJĄ te idee.  Teksty religijne (nowe interpretacje wątków biblijnych), dzieła uczonych (Erazm z Rotterdamu) zmieniały postrzeganie świata. W końcu byli to ludzie tak samo jak my dziś lękający się śmierci – żyjący, chodzący do sklepu po bułki i mający głód interpretowania świata (a to właśnie dzieła religijne, symbole alchemiczne,  BYŁY nową inspiracją dla malarzy takich jak Bosch – zanurzony w średniowiecznej religijności – pobożny mieszczanin)…i Jan van Eyck (dworzanin podróżujący po świecie, człowiek doby Renesansu) – INSPIROWAŁA ICH TA sama literatura, choć interpretowali ją po swojemu – zgodnie z kulturą w jakiej żyli i własną wrażliwością-wyobraźnią i moralnością!) OBAJ BYLI TWÓRCAMI oryginalnymi, Ale ich tfurczość,  czerpała inspirację z zupełnie innych źródeł!

*devotio moderna – (nowa pobożność) człowiek mógł wreszcie malować coś więcej niż proste ‚obrazki’ – lub wg ustalonych sztywnych wzorów – wątki biblijne ulegały indywidualnej interpretacji Artystów (artysta odzwierciedlał na płótnie zainteresowania epoki – człowiekiem (anatomia postaci), średniowiecznymi naukami (alchemia) i ludową mądrością („miłość jest ze szkła – łatwo się tłucze”) – i swe emocjonalne/religijne niepokoje). Miało to uczynić wiarę w Boga mniej obcą i przyjazną (?) człowiekowi (: – nie jak w Średniowieczu – bicz – grzech – i nagroda po śmierci)

*** komentarz do Pieśni nad Pieśniami – Honoriusza z Autun (myśliciel chrześcijański – Średniowiecza) , TEKSTU o miłości ze Starego Testamentu, w którym autor utożsamia z  Oblubieńcem – Chrystusa, a z Oblubienicą- Marię-Ewę – Kościół (wiernych) był to popularny tekst w czasach wczesnego Renesansu. 

A. Boczkowska zwraca w swym dziele uwagę na astrologiczne odniesienia w obrazie „Zaślubin Arnolfinich” i ‚dziwne lustro’, z przedstawioną wokół zniekształconego odbicia PASJĄ Chrystusa…To właśnie Jezus – Bóg w ludzkim ciele – spełniał idee doskonałości (łączącego pierwiastki żeńskie i męskie Hermafrodyty) – TEGO, który  ingeruje w świat (poprzez cuda i ofiarę)… Zaślubiny są też aktem koniunkcji – połączenia Słońca (Boga) i Księżyca (Marii). Owocem tego związku jest Jezus.  Bóg prowadzi człowieka – do doskonałości, pomaga w dojściu/odkryciu Kamienia filozoficznego…tajemniczej substancji dającej złoto (ideał, którego nigdy nie osiągnięto – terminologia alchemiczna) – która jest kluczem do istoty życia i prawdy. A co jest istotą życia dla Ciebie – obywatelu XXI w., człowieku doby Coca Coli i Mc zestawu za 6.99 zł? 


TAJEMNICA MIŁOŚCI

„(…) Gdybym też miał dar prorokowania
i znał wszystkie tajemnice,
i posiadał wszelką wiedzę, .
i wszelką możliwą wiarę, tak iżbym góry przenosił,
a miłości bym nie miał,
byłbym niczym”

‚Hymn do miłości’ – św. Paweł

Arnolfini_Portrait_3
srebrna bransoleta wokół ręki mężczyzny i złota wokół kobiety – to odniesienia do Księżyca i Słońca. ZAMIANY ATRYBUTÓW – „Będą dwoje w jednym ciele” (KR, II, 24) 

— Powrót do Raju —

Symbole – RYTUAŁY  próbują nadać ludzkim zdarzeniom pewnego głębszego znaczenia, tak jak ślub ma powiązać los dwojga ludzi w jedno. Składanie przysięgi jest powtórzeniem gestów religijnych (kapłana, Chrystusa) i odniesieniem do pierwszej pary ludzi, Adama i Ewy  (powrót do Raju). Odkrywanie drugiego, trzeciego dna obrazu, pozwala dostrzec w tym na pozór zwykłym zdarzeniu – momencie zaślubin kobiety i mężczyzny – PEWNE „archetypowe” pierwsze zaśłubiny – Boga z człowiekiem – Słońca z Księżycem – Adama (Chrystusa) i Ewy (Marii), Oblubieńca z Oblubienicą.

fra fillipo lippi
Anioł, witając Marię wykonywał gest przywitania, unosząc prawą dłoń – dwa palce na znak pokojowych zamiarów – Zwiastowanie – Fra Filippo Lippi.  (Włochy)

Featured image
RAJ ZIEMSKI – Stworzenie Ewy – Hieronim Bosch – 1480-90r.

– Tryptyk Hieronima Boscha – Lewe skrzydło obrazu – RAJ ZIEMSKI

Poniżej powiększony fragm. z Jezusem i Ewą, którą Bóg (uosobiony przez Chrystusa) poślubia, Adam zaś siedzi tuż obok…  Dłoń klęczącej kobiety trzymana za przegub (co wyraża podległość i jej służebną rolę w boskim planie tworzenia) – Jezus jest aspektem duchowym, Ewa-pierwszą kobietą i matką (Marią), to materia. …Podobnie jak na obrazie z pewnego pokoju z XV wieku, dłoń kobiety jest widoczna i skierowana wnętrzem ku górze…(powyżej fragm. z dłońmi z obrazu Arnolfinich )

11left
STWORZENIE EWY – BÓG WYSTĘPUJE TU POD postacią CHRYSTUSA. raj ziemski – Nagie i bose postaci pierwszych rodziców (ludzi) nawiązują do Czasu NIEWINNOŚCI.

Dłońmi Chrystusa (Bóg) dokonuje aktu stworzenia kobiety – analogie z Zaślubinami van Eycka są nie do uniknięcia. A skoro Bóg poślubia Ewę (kogoś niższego stanem – człowieka?), to wyraża to pewną idee religijną – nobilituje Ewę -. Ewa jako matka wszystkich ludzi (zostaje wybrana), a Bóg afirmuje swoje stworzenie – jej potomstwo: człowieka – jako ‚mu podobne’, mimo tego, …że trawi on czas na ulotne uciechy (pije i ugania za dziewczętami) i jest niedoskonały. Obraz Małżeństwo Arnolfinich jest również wyrażeniem pewnych idei religijnych (ważnych w czasach van Eycka) – mówi nam o tym kompozyzcja obrazu.

Para małżeńska, a pomiędzy nimi, centralnie (w środku) jest  LUSTRO – ‚ŻYRANDOL-ŚWIECZNIK’ – Różaniec – co świadczy o tym, że są to:

Zaślubiny Boga (w osobie Trójcy Świętej i Marii) z pierwszymi ludźmi (wiernymi). Adam (mężczyzna) i Ewa (kobieta) stoją  pomiędzy lustrem – różańcem – żyrandolem (świecznikiem).

 Obraz jest więc odnowieniem (ślubów) świętego związku  Boga z człowiekiem, związku, któremu Nowe CZASY ( Renesans – Odrodzenie) i śmierć Chrystusa (Pasja w lustrze) przynoszą Oczyszczenie ( Arnolfini:”odkupienie za grzechy i życie po śmierci ma sens gdy jestem szczęśliwy tu, nie tylko bogaty”  ). Pasja Chrystusa – na tle koła – jest ciągle wracającym DOWODEM boskiej Miłości i Ofiary dla ludzi, którą poniósł Chrystus. W momencie przysięgi  Człowiek powraca do Raju, z którego został wygnany, a ludzki wybór Arnolfiniego – małżeństwa z miłości – zdaje się odbywać przy CICHYM aplauzie 🙂 Boga. Jakby mówił mu: „Żyj w zgodzie z boskim prawem, nieobojętne jest mi Twoje szczęście na Ziemi (w życiu doczesnym), jak i po śmierci”. A Jan van Eyck tam był – tylko pozazdrościć.


dodatek:

ZWIASTOWANIE a Zaślubiny Arnolfinich…

Historyk sztuki Anna Boczkowska, nawiązuje w swej książce do tematu Zwiastowania w malarstwie północy. Nie chodzi o obraz van Eyck’a, ale o malarzy, którzy ten religijny temat przedstawiali w podobnej scenerii, co Zaślubiny. A skoro było to religijne zdarzenie, to obecność postaci i przedmiotów ma symboliczne znaczenie. Analogia zwłaszcza z jednym obrazem powoduje, że Zaslubiny Arnolfinich, stają się jeszcze bardziej tajemniczym płótnem…

Featured image
ROGER VAN DER WEYDEN, ” Z W I A S T O W A N I E” rok: 1434 – 54

Te podobieństwa są nieprzypadkowe…W obrazie pojawiają się te same atrybuty: scena odbywa się w domu – Maria ukazana jest na tle czerwonego ŁOŻA, w tle widać OKNO (z krzyżykiem), z boku leżą OWOCE (też pomarańcze? tu: pobożność), a żyrandol-świecznik zdaje się kopią z obrazu van Eycka. W tle nad łóżkiem powieszony jest znak-medalion z wizerunkiem Boga – Złote Słońce. Maria-Dziewica w tym momencie stała się brzemienna – jesteśmy więc świadkami Cudu – Bóg zaingerował w materię..OH YEAH!

Właśnie Jan van Eyck, zainspirował innego flamandzkiego malarza Rogera van Weydena (nie mylić z van Halen), do namalowania  TEGO tematu biblijnego, przedstawiał on moment, gdy do modlącej Marii-Dziewicy przybywa anioł Gabriel, zwiastując jej, że urodzi syna:.

Gabriel: Sorry, że nie pukałem...”Nie lękaj się!”.

Maria: Spoko, czego chcesz? „Oto ja służebnica Pańska”

JEST w tym płótnie wiele zbieżności z bohaterami naszego – bądź co bądź świeckiego tematu – Małżeństwa Arnolfinich. Weyden malował tematy religijne i łączyła go z van Eyckiem zwłaszcza jedna cecha – mistrzostwo wykonania. Widać u niego wpływ gotyckiej sztuki oraz głęboką religijność przedstawianych tematów.


arnolfini t.


Małżeństwo Arnolfinich’ – o obrazie w internecie:

1. pochwalony – blog bezkompromisowy – ”Tajemnica Arnolfinich”

http://pochwalony.eu/2014/12/28/tajemnica-arnolfinich/

2. interpretacja – „z bloga o sztuce” – ”Wiemy, że nic nie wiemy”

http://posztukiwania.pl/blog/2014/03/30/obraz-znany-i-podpisany-ale-tak-nic-nie-wiemy/#comment-3166

3. wikipedia – symbolika gestów i przedmiotów, informacje o obrazie

https://pl.wikipedia.org/wiki/Portret_ma%C5%82%C5%BConk%C3%B3w_Arnolfinich

4. the film about a painting w internecie – ładne zbliżenia! (in English) 

5. ciekawe spostrzeżenia o brazie (strój)

 http://www.marzenaor.republika.pl/Obrazy/03.html –


symbolika przedmiotów – z książki: Arcydzieła Malarstwa Światowego (Małżeństwo Arnolfinich – str. 212) , wikipedii i ze strony internetowej o Ezoteryce i Magii (symbolika owoców)

 sennik mistyczny (o owocach) – http://sennik-mistyczny.pl/?p=1880

Tryumf Luny i Wenus – Pasja Hieronima Boscha”  – Anna Boczkowska

——————————————————————————————–

reprodukcje pochodzą ze strony: web gallery of art…

zdjęcie z galerii pochodzi z książki – Getty Images -” Lata 70-te”. autor: Nick Yapp

symbolika kolorów szat

http://www.iwonicz.przemysl.opoka.org.pl/gazetka/sierpien2007/symbolika_kolorow.htm

hymn o miłości – cały tekst http://www.biblijni.pl/czytania_slubne/13_drugie_czytanie_hymn_do_milosci.html

BONUS: „jestem z miasta” – Arnolfini o sobie 🙂 – Elektryczne Gitary

——————————————————————————————–

szczegóły techniczne: Małżeństwo Arnolfinich jest niewielkim obrazem 82 x 60 cm  (mniej więcej dwie kartki formatu A4  – bez ramy:), namalowany jest farbami olejnymi na desce i znajduje się w National Gallery w Londynie…gdzieś W Anglii