Blaue Reiter – malarze z Monachium

Der Blaue Reiter – ekspresjoniści

der_blaue_reiter_4
Kandinsky – „Impresja”/ Malarz  od początku rezygnował z konkretnych kształtów. Na rzecz abstrakcyjnych form, oddających tempo, rytm i nastrój obrazu – upodabniał swą sztukę do muzyki.

– EKSPRESJONIZM Z południa Niemiec – 

Błękitny jeździec (z niem. der Blaue Reiter) był ruchem malarskim, powołanym w 1911 roku przez Wassilly’ego Kandinskiego i Franza Marca, który miał przynieść świeżość i wyłamać się z utartych szlaków malarstwa akademickiego. Kandinsky – prawnik, który postanowił rzucić wyuczony zawód i poświęcić wszystko malarstwu – przyjechał z Rosji do Monachium na tamtejszą Akademię Malarstwa, szukał nowych dróg dla artystycznego wyrazu. Z Franzem Marciem zbliżyły go podobne poglądy na sztukę. Niedługo po wydaniu almanachu-gazetki z manifestem okerślającym kierunek nieoficjalnej grupy, zaczęli przyłączać się do niej inni artyści: Paul Klee, August Macke, Murnau, Marianna Werefkina, muzyk i malarz Arnold Schönberg. Austriakiem, który miał też istotny wkład w rozwój ekspresjonizmu był Alfred Kubin – rysownik i pisarz.

BlaueReiter
Drzeworyt Kandinsky’iego na okładce broszury-almanachu

Grupa zorganizowała tylko dwie wspólne wystawy, jedną w 1911 a drugą w 1912 roku i rozpadła się. Później wybuchła wojna, która rosyjskich członków grupy zmusiła do wyjazdu (Kandinsky, Javlenksy, Werefkina). Na froncie zginęli August Macke i Franz Marc. Nie było więc dużych szans na reaktywację grupy po wojnie w jej pierwotnym składzie. Chociaż grupa istniała krótko, odegrała – obok Die Brücke – bardzo ważną rolę w rozwoju ekspresjonizmu (ogólniej: malarstwa).
Wielu z jej członków wykształciło później własny indywidualny styl,  wskazując sztuce nowe kierunki i wyznaczając je: Kandinsky – abstrakcjonizm; Paul Klee  – własny styl, czy Kubin, który napisał powieść „Po tamtej stronie”, która odzwierciedlała ducha ruchu.

Kandinsky-Blue_Rider.jpg
Obraz Der Blaue Reiter, od którego wzięła się nazwa grupy. Wczesna twórczość Kandinsky’iego inspirowała się impresjonizmem (kolor) i siłą wyrazu fowistów.

Inspiracje i wpływy

August Macke
– August Macke –

Ekspresjonizm – skupiał się na wewnętrznych przeżyciach, przeczuciach artysty. Subiektywne doświadczenie, postrzeganie świata miało być nadrzędną zasadą, której podporządkowywano proces twórczy. Innymi słowy, artyści przedstawiali temat w takiej kolorystyce i kompozycji (przestawało się liczyć, czy koń z przodu jest większy od drzewa w tle), która najlepiej odzwierciedlała stan jego duszy. Czym był obraz?   Wyobraźmy sobie, że Kandinsky szedł na spacer, a później malował niejasne abstrakcyjne formy, których kolory i dynamika były ‚malarskim zapisem’ wrażeń, zapachów i stanu emocji w jakim się wówczas znajdował. Ten rosyjski malarz był jednym z pierwszych, który zaczął odochdzić od malarstwa figuratywnego (postaci, konkretu), na rzecz abstrakcyjnych form. Sztuka była w pełni podporządkowana przeżyciu – nie liczyło się już malowanie pejzaży i świata jak go widzimy, ale jak go ODCZUWAMY. Poniższy  koń Franza Marca  uderza w nas swoją jaskrawością, intensywną kolorystyką, a zarazem spokojem.MARC_Bl_Pferd_940_01 Koń – to symbol ruchu i wolności. Tu widać także inną cechę malarstwa ekspresjonistów z Monachium – prymitywizacja i oszczędność form (geometryzacja). Obraz oddziałuje na nas siłą ukrytą w kolorach i prostej formie. Na chwilę przed I Wojną Światową, gdy powstawały te obrazy – musiały spotykać się z mieszanką zachwytu i otwartej niechęci. Wywoływały skrajne uczucia – bo odrzucały dotychczasowe tradycje malarskie, szukając dla sztuki nowych dróg i nieskrępowania (właśnie „Wolności”). Była to sztuka wyrażająca się w zdaniu: „Skrajny subiektywizm – skrajny indywidualizm.

Javlensky - pejzaż

Obrazy ekspresjonistów miały oddziaływać „mocno” i bezpośrednio na odbiorców. Atakować swą jaskrawością i deformować rzeczywistość – odbić stan uczuć malarza.  Nic dziwnego, że w jej kręgach znajdowali się poeci i muzycy. Arnold Schonberg (dzielnica od jego nazwiska znajduje się w Berlinie) wraz Antonem Webernem zapoczątkowali przemiany w muzyce, byli twórcami Dedakofonii, zupełnie innego systemu tworzenia muzyki – odrzucali tradycyjny zapis nutowy na pięciolini.

1b2e1e13dc27d624408465a43d708605
Javlensky – twarz dziewczyny

Kierunek nieskrępowanej wolności nie wszystkim się podobał. Gdy Hitler doszedł do władzy w 1933, uznał sztukę Ekspresjonistów jako zdegenerowaną, synonim brzydoty –  i kazał ją usuwać z galerii. I nie był to odosobniony stosunek do sztuki ekspresjonistów. Malowali jak na tamte czasy, dla konserwatywnych odbiorców (historyków sztuki) w sposób nie do przyjęcia.

street-with-women
Kandinsky/Murnau – „Kobiety przy drodze”

kolorystyka – podobnie jak u malarzy z grupy die Brücke, bardziej miała wytworzyć pewien nastrój pracy, wciągnąć widza w całą gamę nieprawdopodobnych barwnych mozajek.

„Źle” powieszony obraz

Do historii malarstwa, przeszła już historia Wasilly’ego Kandinskiego, który wracając raz  ze spaceru do domu, ujrzał jeden ze swoich obrazów powieszony w przedpokoju własnego domu. Zrobiła to na jego prośbę służąca. Kandinsky ujrzał obraz i doznał olśnienia – płótno wisiało na ścianie, ale ujrzał je jakby po raz pierwszy – do góry nogami.

W tamtą stronę…

klee_dream-city

Paul Klee

 

Sztuka ekspresjonistów niemieckich jak większość nowych prądów, była z początku niechciana, ale to ona wpuściła świeże powietrze do dusznego pokoju sztuki. W sztuce i życiorysach artystów tej epoki odbijał się niepokój czasów i zmian: śmierć na wojnie i radykalnie nowy styl. Późniejsi malarze  tacy jak de Kooning czy Pollock, właśnie z nich czerpali. Z ruchu tego wyłoniło się kilka szczególnych postaci, jak: Paul Klee oraz jej duchowy przewodnik – Kandinsky.

Klee%20-%20Head%20of%20a%20Man
Paul Klee – „Schizofrenik”

Paul Klee (1879-1940)  – jego styl był rozpoznawalny i bardzo charakterystyczny. Poglądy na sztukę zbliżyły go do Kandinskiego i tak zaczął wystawiać razem z Der Blaue Reiter. Klee pochodził z umuzykalnionej rodziny o korzeniach szwajcarsko-niemieckich. Jego sztuka była bardziej wyrafinowana i można w niej dostrzec wpływy mistycyzmu – także istotnego elementu głębokich poszukiwań na filozoficzne pytania tamtych czasów: czym jest człowiek (?) i radzenie sobie z traumą powojennych czasów. Malarze uciekali w swoje wyimaginowane światy. Kolory – formy – doznania były dla nich schronem w czasach, gdy Europą wstrząsały kolejne kryzysy i konflikty. Płodny czas dla europejskiej sztuki kończył się wraz ze śmercią Paula Klee – 1940r. – gdy Europa stanęła w obliczu Wojny i widma śmierci.

kandinsky_angles
ostatni okres abrakcji Kandinskiego – figury geometryczne

 

 

 

patrz też:

 

 

 

 

Reklamy

Die Brücke – ekspresjoniści z Berlina.

Ekspresjonizm Niemiecki cz. I

– Die Brücke –

206e57e2c504cf03b9cbc355e9313460
Karl Schmidt- Rottluff – dwie twarze

„Die Brücke” – czyli po niemiecku „most” – było grupą artystyczną, założoną w 1905 r. w Dreźnie przez kilku studentów. Po przeniesieniu do Berlina (1911), grupa stała się kolebką niemieckiego ekspresjonizmu, do której dołączyło wielu artystów. Ale tych 4 najważniejszych, którzy brali udział w tworzeniu programu to: Ernst Ludwik Kirchner, Otto Mueller, Eric Heckel i Karl Schmidt-Rotluff, później dołączył Max Pechstein. Twórczość Die Brücke zawierała w sobie niepokoje epoki, która poprzedzała i trwała po okresie I Wojny Światowej. Zwłaszcza po przeniesieniu do Berlina, ich twórczość skupiała się na wątkach rozkładu społecznego, gwałtowności, deformacji, afrykanizacji (prymitywnych formach) brzydocie (Kirchner malował kurtyzany na ulicach Berlina) i intensywnej kolorystyce.

EineKünstlergemeinschaft.jpg
członkowie Die Brucke, od lewej: Otto Mueller, Ludwik Kirchner, Erick Heckel, Karl Schmidt-Rottluff /  autor: Ernst L. Kirchner

Wpływy – czyli jak to się zaczęło:

Koniec XIX wieku i początek XX był czasem intensywnych poszukiwań zarówno w sztuce, jak i innych dziedzinach życia społecznego. Europą wstrząsały co rusz rozruchy, a widmo wojny największych mocarstw, wyścig o dominację w Europie i świecie (imperialistyczne zapędy i kolonie) stawał się obsesją polityków i karmionych snem o potędze mas. Miasta rozrastały się, zwiększała się liczba robotników, biedy i różnych zjawisk jak: prostytucja, wyzysk pracowników; Przemysł i industrializacja przeobrażała największe metropolie, w których żyły elity, artyści i klasa robotnicza. Do Berlina zawitały wystawy impresjonistów, później Vincenta van Gogha, P. Gauguin’a. We Francji rodził się ruch fowistów, pod przewodnictwem H. Mattise’a, których obrazy nazywano ‚dzikimi’ ze względu na jaskrawe, agresywne kolory, łamanie konwencji i barbarzyński stosunek do starych mistrzów.

schmidtrotluffhead.jpg
drzeworyty były częstą techniką ekspresjonistów – dawały efekt prymitywizmu i zniekształcania formy. / K. Schmidt-Rottluff

 

Prawdziwy skandal wywołało odsłonięcie i publiczne pokazanie obrazu Edwarda Munch’a – ‚Krzyk’ (1892). Rodziła się sztuka nowa i pełna niepokoju: Świat wewnętrzny artystów, ich przeczuciaobsesje i lęki stały się tematem nowo kształtującego się ruchu: Ekspresjonizmu

munch32
Edward Munch  –  prekursor ekspresjonizmu

 

1024px-Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project
Vincent van Gogh – Gwieździsta noc nad Arles; żywiołowość kolorów i niezwykła siła ekspresji jego płócien inspirowała wielu twórców Europy.

 

gauguin67
– Paul Gauguin –

1911 – przeprowadzka do Berlina  i rok 1914

Sztuka ekspresjonistów z Drezna przybrała na tempie i wyrazistości, gdy jej członkowie przenieśli się do Berlina – jednej z największych metropolii ówczesnej Europy. To wielkie miasto i szybkie tempo życia odbiło się w ich twórczości, co najlepiej widać w doborze tematów i obrazach Ludwika Kirchnera. W 1914 roku wybucha wojna – stan euforii osiąga większość społeczeństw Europy. Wielu malarzy zaciąga się do armii, m.in. Ludwik Kirchner (1915), który zostaje wysłany na francuski front. Dwumiesięczny pobyt w okopach przypłaca załamaniem nerwowym i zostaje wycofany z frontu:

kirchner.jpg
L. Kirchner – dziewczyna z wachlarzem

 

140650_1275079984_3e5c_p.jpeg
Kirchner – surowa sztuka miasta i anonimowego tłumu

 


Erick Heckel 

Heckel, Man at a young age 1906.jpg
1906 – portret mężczyzny (autoportret) – żywe jasne kolory

 

tumblr_l4ijsa2yjh1qa4s0qo1_500
1919 – portret mężczyzny – surowa estetyka obrazu (inspirowana drzeworytem)

Max Pechstein

00a032461947fca82181f1ed8d7fb68f
Pechstein – kobieta
ee75e0824d3f00bd8ec0f09465796e0e.jpg
Czytająca kobieta

 

44ec6568309b5e83235dfd8dd3cbe3de.jpg
Emil Nolde – „Ostatnia wieczerza”

Otto Mueller

Otto_Mueller_SELBSTBILDNIS_MIT_MODELL_UND_MASKE_925.jpg

sc0087dd02.jpg
O. Mueller – portret Kirchnera z modelką

Karl Schmidt-Rottluff

e4037007f0cdfb4e9010dc843366127a_h.jpg
Karl Schmidt-Rottluff – wykształcił własny styl malowania pejzaży

Koniec die Brücke  – 1913

W 1913 roku formalnie grupa Die Brücke przestała istnieć. Każdy z jej członków tworzył jednak dalej. Kirchner przeszedł kilka załamań nerwowych i popełnił samobójstwo w 1938 r. Karl Schmidt-Rottluff skupił się na malowaniu natury i wykształcił swój własny styl. Z chwilą dojścia do władzy Hitlera (1933), obrazy ekspresjonistów zostały określone mianem ‚sztuki zgedenerowanej’ i usuwano je z galerii. Po wojnie ich obrazy przywrócono do galerii i stanowią one istotny wkład w światową sztukę tego okresu.


OSKAR KOKOSCHKA – Niezależny ekspresjonista

Kokoschka – ekspresjonista z Austrii, przybył do Berlina w 1909 r. i z pewnością miał kontakt zarówno ze sztuką Munch’a, jak i artystami z Die Brucke. Rozwinął on niezależny styl, który pełen był ilustracji jego własnych przeczuć, leków i głębokich odczuć. Poniżej ilustracja niepokojącego autoportretu i jego kochanki, która już niedługo go opuści…

timthumb.jpg
Der Sturm‚ – Burza. Kokoschka i późniejsza żona Mahler’a – Alma

 

szedlem_plakat_druk.indd
polska Grupa ‚Bunt’ opierała swoją twórczość na założeniach ekspresjonizmu niemieckiego.

 

przydatne linki:

 

kirchner-franzi

My name is Pollock. Jackson Pollock

JACKSON POLLOCK . 1912 – 1956

a kto to kur… jest?

76.2553.150_ph_web

Zapewne wielu z was (tych niewielu czytelników), gdy pierwszy raz sięgało po farby i  wylewało je spontanicznie na kartkę, plując* farbami na lewo i prawo, zapełniając ją kolorem, układając w nieregularne wzory …nie wiedziało, że wzoruje się na znanym amerykańskim malarzu – Jacksonie Pollocku. Jego obrazy nie przedstawiają sielankowego ‚domku nad jeziorem’, są to żywiołowe i abstrakcyjne (pozbawione konkretnych kształtów) kompozycje, ginące w gąszczu nici farby: rozpryskiwanej kapiącej, strząsanej (‚zrzucanej’) z pędzla i z puszki z dużej wysokości na leżące na ziemi wielkie płótno. I choć technika ta przypomina zabawę dziecka  z farbami po pierwszym z nimi zetknięciu, zajęło mu dużo czasu, by odnaleźć swój własny środek artystycznego wyrazu.

*plując – czyli rzucając dużą zawartość farby z pędzla na płótno/kartkę (jak rzucanie błotem w kogoś)

namuth003
Pollock w trakcie pracy nad nowym obrazem. Farba ‚zrzucana’ z pewnej wysokości na płótno, tworzyła charakterystyczne plamy o nieregularnych kształtach…

jackson-pollock-08
w trakcie pracy nad nowym obrazem…Płótno, na którym malował leżało zazwyczaj na podłodze, przez co mógł w specyficzny sposób ‚nanosić’ farbę: strząsać z pędzla, wylewać z dużej wysokości (często przekłuwał puszki i lał  farbę ciurkiem z góry, stojąc na drabinie)

 

…Pollock – coś z życia (kilka faktów)…

Jakcson urodził się w 1912 w Wyoming, w jednym z małych amerykańskich miasteczek. Skończył szkołę artystyczną i w latach 30-ych, przeniósł się do NY. Od najmłodszych lat przejawiał skłonność do ryzyka, ale i tworzenia. Taki Cowbay z pędzlem, chyba najlepiej oddaje jego charakterystykę. W Polsce byłby ‚kozakiem’, lubił się popisywać  i nie stronił od mocnych trunków. Lubił też szybką jazdę, co przyczyniło się niestety do jego przedwczesnej śmierci – zginął w wypadku samochodowym w wieku 44 lat. Ten ‚dziki’ temperament (i bezkompromisowość), połączone z gwałtowną i skrytą naturą  chłopaka z małego miasta, biją z jego obrazów. Chociaż zakończę wyświechtanym frazesem, dobrze oddaje on żywioł  dzieł Pollocka:

„no risk no fun”

32
dzieło znane pod nazwą ’32’

Chociaż w Ameryce posiadanie w nazwisku słowa Jackson’ to jak połowa sukcesu, to jednak niczego nie gwarantuje. Młody, nieznany nikomu Jackson P. podróżując po kraju ze swymi rodzicami (to wtedy zafascynował się indiańskimi wierzeniami i kulturą)  snuł (nie)śmiałe plany o karierze malarza? Być może… Nie wiedział jednak, że po premierze jego płótna w 1943 r. w Muzeum Guggenheim’a, stanie się symbolem nowej amerykańskiej sztuki, która zdawała się znaleźć własną  drogę, wolną od europejskich wzorców. Swymi abstrakcyjnymi, gęstymi od nieregularnych serpentyn obrazami, Pollock przecierał szlak malarstwu znanemu później pod nazwą: action painting  (patrz ‚ważne terminy poniżej), zapoczątkowując kierunek:

„Ekspresjonizm abstrakcyjny”

 

blue-poles-number-11-1952


 

jackson-pollock5


 

Ważne terminy:

  •  action painting  – technika malowania stosowana przez twórców abstrakcyjnych, gł. abstrakcyjnych ekspresjonistów – polega na rozlewaniu, rozpryskiwaniu lub rozchlapywaniu farb na płótno w sposób spontaniczny, zgodny ze stanem duchowym artysty w momencie tworzenia dzieła; tym samym obraz stanowi zapis procesu tworzenia; technika stosowana m.in. przez J. Pollocka,W. de Kooninga,F. Kline’a. Abstrakcjonistów! (z encyklopedii INTERIA)
  • dripping – (‚drip’ z ang. ‚kapać’, ściekać) –  technika malarska polegająca na pokrywaniu poziomo leżącego płótna farbami, skapującymi z podziurkowanej puszki, kija lub pędzla.
  • informel – Tutaj
  • Ekspresjonizm Abstrakcyjny  w wikipedii- kliknij TUTAJ

 


JACKSON POLLOCK

Jacskon Pollock

LINKI przydatne do Jacksona Pollocka:

  • o Jacksonie Pollocku w wikipedii (angielski): tu
  • dzieła Jacksona Pollocka – od najwcześniejszych do ostatnich – do obejrzenia TUTAJ
  • film dokumentalny o Jacksonie Pollocku na Ytube, in ENG: Portret artysty 

===================================================================

4bc1a12a43fe681dbef05b9330d38742
ładna kobieta na tle obrazu J. Pollocka

 

ciekawostki dot. J. Pollocka i jego obrazów:

  • pewna kobieta (emerytowany kierowca ciężarówki) znalazła raz  w tanim sklepie na przedmieściach śmieszny obraz (gdzieś w kącie, którym nikt się nie interesował), kupiła go dla swego znajomego – płacąc za niego 5 $ dolarów. Później obraz okazał się dziełem J. Pollock’a. Gdy ktoś powiedział jej, że to najpewniej dzieło J Pollocka, rzekła: „A kto to k*r*a  jest Jackson Pollock?”. Dziś obraz jest wart 50 mln $
  • Podobno (tak było w filmie fabularnym o malarzu) Jackson Pollock prawie spóźnił się na wizytę w jego domu Peggy Guggenheim (ktoś B. WAŻNY), która umówiła się na obejrzenie jego obrazów…Jackon w tym czasie pił w knajpie i został siłą ściągnięty do domu przez swoją (dziewczynę, opiekunkę itp)
  • nim zaczął malować obrazy w stylu Action Paiting – Pollock mocno inspirował się surrealistami. Bezpośredni wpływ na jego twórczość miała malarka: Janet Sobel
  • w rolę malarza w filmie „Pollock” z 2000r. wcielił się  Ed Harris (Truman Show, Apollo 13).
  • O FILMIE ‚POLLOCK’ – na filmweb: TUTAJ 
  • zginął w wypadku samochod. (szybko jeździł i przerzutka nie zaskoczyła?)

7.1968


bonus:

chcesz mieć przyjemne tło do oglądania  sztuki Pollocka? jesteś pełnoletn i/a? posłuchaj tego:

Michael Nyman – Prospero’s Magic