Portret. Lustro modela czy artysty. cz I

portrety

„Ujawnić sztukę, ukryć artystę, oto cel Sztuki”

Oscar Wilde – „Portret Doriana Graya”

Dziś wyruszymy w świat portretu. A dokładniej – (naj)bardziej bezpośredniego ludzkiego wizerunku, który  – zanim wynaleziono aparat fotograficzny (i kamerę), był jedynym sposobem na uwiecznienie czyjejś podobizny. Do dziś np. w Polsce portrety Stanisława Witkiewicza ( FIRMA portretowa) z początku XXw. stanowią żywą encyklopedię ówczesnej elity kraju i ludzi światka kultury czasów przedwojennych.  Najważniejszą ( a na pewno najdroższą) podobizną ludzką w historii sztuki pozostaje Mona Lisa Leonarda da Vinci – właśnie portret. Vincent van Gogh obsesyjnie odmalowywał w swych autoportretach własne nastroje. Czy pamiętacie scenę z Titanica i rozkaz pięknej damy: „namaluj mnie jak swoje Francuski” i jej akt namalowany przez rumieniącego się chłopca…? Portret od dawna miał różne funkcje: od wyznania miłości, utrwalenia wizerunku panującego władcy czy siebie.  Dla wielu artystów był też wyrazem poszukiwań własnej drogi i manifestem artystycznym (autoportrety) oraz…formą zarobku. Ale od zawsze wiązało się z nim jedno główne zadanie – uwiecznić modela.

maria_p_j
Witkacy – portret Marii Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej, poetki. Jeden z obrazów będących owocem założonej przez niego Firmy Portretowej. (XXw. lata 20-te), która cieszyła się dużą popularnością…Każdy chciał mieć portret Witkacego

Tradycyjne malarstwo – Renesans i Barok

Każdy malarz chwytał się ludzkiego wizerunku z innych powodów. We wszystkich znanych mi portretach ujawnia się ciekawość naturą ludzką, a u artystów zdolność odbicia złożonej       (w pozornie prosty sposób) natury portretowanych…Sztuka portretowania przez wieki ewoluowała, stając się z czasem tematem-manifestem stylu i osobowości artysty. Gdzieś po drodze zgubiono to co dla mnie zawsze było najważniejszą częścią portretu: uchwycenia ulotności życia (urody, osobowości ludzkiej) i charakteru portretowanych. A teraz kilka portretów. Zapraszam:


montefeltro-portret
W dobie Renesansu, portret współgra z harmonią natury. Książę Montefeletri spogląda na ukochaną żonę a w tle widać wzgórza otaczające księstwo Urbino, którym rządził. Malujący ten obraz Piero della Francesca (XVw.) wybrnął z pewnego problemu malując postacie z profilu. Książę  Federico stracił wcześniej prawe oko w walce i tylko tak można było to ukryć. Nie zmienia to faktu, że postacie zostały namalowane z niezwykłą starannością . Portret Batisty Sforzy (żony księcia Urbino), jest najprawdopodobniej obrazem pośmiertnym i ma podkreślać więź małżonków i ogromną miłość, którą darzyli się nawzajem.  \ 1465-67, Włochy
240px-el_greco_dam_i_pals
El Greco swoje największe dzieła stworzył w Hiszpanii, gdzie żył i zdobył uznanie dzięki swym obrazom religijnym. Ten portret  młodej kobiety z futrzaną etolą (rodzaj szalu) powstał w XVI wieku. Drobna i blada twarz kobiety kontrastuje z z czarnym tłem. Dziewczyna spogląda na widza śmiałym i pewnym siebie spojrzeniem. Szal i biżuteria zdradza, że pochodzi z wyższych sfer.

Kiedyś artysta posługiwał się farbami, by ukazać człowieka (wrażliwość i twarz) możliwie najlepiej jak potrafił. Model zasiadał w pracowni malarskiej i tworzenie obrazu wiązało się z wielogodzinnym pozowaniem i cichym obcowaniem malarza z modelem-modelką. Francis Bacon (malarz XX wieczny) często malował siebie i innych na podstawie zdjęć. Andy Warhol tworzył portrety wielokrotne – czasem do zdjęcia postaci dorysowywał kilka linii, określając je dziełem sztuki. Tak więc portret jak całe malarstwo ulegało zmianom.

hals_1_1
Frans Hals    – mężczyzna ukazany w typowym dla XVII wieku stroju mieszczańskim  (Niderlandy),   lubi  życie i prawie pyta: ” szklaneczkę? „. Dzięki obrazowi widzimy ówczesną modę oraz raczej pogodne usposobienie mężczyzny.
innocent-x-velazquez
Portret papieża Innocentego X – Velazqueza z 1645 r.  Gdy Papież zobaczył swój portret, stwierdził, że został przedstawiony zbyt prawdziwie, bo malarz uchwycił jego zacięty i  (zapewne) trudny charakter. Najwyższy hierarcha Kościoła został ukazany niemal jak władca. W dobie Kontrreformacji, papieże odzyskali wpływ na politykę całej katolickiej  Europy.
jasiu
Barok i Rembrandt… w trochę zmienionej wersji 😉 Nawet tu widać, że domeną portretów z tamtych czasów było światło i nastrojowość.

ZMIANY ZMIANY ZMIANY

lady-agnew
KOniec XIX w. portret tej kobiety (Lady Agnew), jest przykładem hołdowania tradycji portretu realistycznego. John Singer Sargent uchodził za jednego z największych portrecistów swoich czasów. Jego obrazy cechowała subtelna i świeża kolorystyka.

Romantyzm dokonywał swoich rewolucji (także w Sztuce) z hukiem. Oświecenie i później malarze realistyczni też zmieniali sztukę, ale bardziej po cichu – wracając do korzeni. Potem przyszedł Impresjonizm, który całkowicie zburzył dotychczasowe myślenie o kolorze i jego zastosowaniu. Van Gogh to chyba największy spadkobierca tej rewolucji. Malarze wyszli ze sztalugami na powietrze i ich jasne i świeże obrazy, piękne barwy i przedstawianie ludzi (idealistyczne i piękne obrazy Renoira) w pełnym blasku zburzyły dotychczasowe prawa, którymi rządziła się także sztuka portretu. Nowe podejście do koloru i rozumienia sztuki pod koniec XIX wieku, znalazło swoje odbicie także w portretach. Odtąd już zupełnie nieistotny stał się model, a demonstracja własnej artystycznej drogi…Portret Mattisse’a (duchowego przywódcy fowistów) to pokazanie drogi nowej sztuki, gdy wynaleziona fotografia (połowa XIX w.) zmieniała wyobrażenie o roli artysty, usuwając w cień dotychczasową jego funkcję:portrecisty-kronikarza. Teraz sztuka wyznaczała nowe szlaki: poszukiwała i eksperymentowała. Picasso i jego kubistyczne portrety (patrz: u góry – tapeta) są tego żywym dowodem…Nowożytne ruchy artystyczne zrywają zupełnie więzi z tradycyjnym wyobrażeniem artysty: portrecisty, wyłącznie odzwierciedlającego dokładnie naturę (patrz renesans i barok). Od teraz sam twórca (też kobiety – emancypują się kobiety, czego przykładem Frida Kahlo i Tamara Łempicka)  wyznacza nowe szlaki…

e3056742b018c26ac1f72fce77ffa563.jpg
portret Henri Mattisse’a pędzla Paula Derrain’a. Początek eksperymentowania z portretem i kolorem. W obrazie, kolorystyczna mozaika wybija się na przód, spychając na plan dalszy podobieństwo modela.

 


tamara-tamara
Namalowany przez Łępicką obraz nowoczesnej kobiety, można traktować jako autoportret. To styl Art Deco – popularny w latach 20-ych XX wieku styl, w którym Łępicka odmalowywała kobietę wyzwoloną i niezależną. Do głosu doszły artystki.

 

 

A jaki obraz Ty byś dodał(a) ?

 

 

Portrety z tapety u góry (od lewej):

Góra: „Dziewczynka” Artur Grotger XIXw / „Autoportret” -Francis Bacon –  XXw./ „Portret Kobiety” – Gosia:) XXIw / „Fotografia kobiety w Kryzie” – Hendrik Kertens 2011r / .   dół:  „portret Maxa Ernsta” Andy Warhol – lata 70-te XXw./ wizerunek Barracka Obamy, początek XXIw. / Portret dziewczynki – Olga Boznańska, koniec XIXw. / Fernande Olivier – Pablo Picasso XXw.

Link

TU –  10 portretów które są chyba ważne – ranking kogoś innego – A wy co na to?

Uciekające obrazy i chłopaki z Tveita

Featured image
„KRZYK” – Edward Munch                            litografia.1893

Chłopcy z Tveita (czyt: Tłejta?)

W 2004 r. w Oslo, w biały dzień doszło do nietypowego zdarzenia…dwa obrazy „wyszły” z muzeum. Następnie „wsiadły” do bagażnika samochodu i odjechały…na kilka lat zniknęły z życia publicznego, by później (już przed kamerami) przyznać, że spędziły ten czas w łazience – typowego mieszkania w dzielnicy Oslo – wisząc (schowane) za plakatem Arnolda Schwarzenegera*…A  ściślej spędził ten czas Munch razem ze swym „Krzykiem”. Jak to możliwe, by obrazy się poruszały?  „Cudu”  dokonało kilku śmiałków z organizacji „iluzjonistów”, której siedziba znajdowała się w zapomnianej dzielnicy Oslo – Tveita (skąd chłopcy wzięli swoją oficjalną nazwę – GANG Tveita**…była to nieformalna grupa, która dokonywała w latach 90′ wielu napadów na banki*, bankomaty i włamań na tle rabunkowym.

Wspomniany wyżej obraz zniknął bo…nie był chroniony żadnymi zabezpieczeniami. Chłopcy uczestniczący w akcji: „uciekaj z Munchiem” weszli do muzeum (w kominiarkach) w godzinach pracy, za pomocą „pałki i pistoletu”  nastraszyli ochroniarza i zwiedzających, po czym zwyczajnie zdjęli obrazy ze ściany i uciekli \ Wyszli…szarpiąc się z drzwiami wejściowymi, bo otwierały się do wewnątrz. Po dwóch latach obrazy odzyskano (31 sierpnia 2006 r.) na skutek porozumienia policji ze złodziejami.*


040822_scream_bcol.grid-6x2
dwa obrazy „uciekają” z muzeum Muncha; Oslo, 22  sierpień 2004r

„…Police did not say where or how the paintings were found, but Stensrud (Chief Policeman) said the damage to the stolen works was „much less than what one could have expected.”

tłumaczenie: /  „…Policja nie zdradziła gdzie i w jakich okolicznościach znaleziono obrazy , ale Stensrund (komendant norweskiej Policji) przyznał, że:  ‚…uszkodzenia skradzionych prac są znacznie mniejsze, niż przypuszczano…’ ” / ha!


przypisy:

* Wszystkie te informacje (włącznie z akcją „wyniesienia” obrazu Muncha i miejsca ich ukrywania) opisane zostały w książce: ” Policjanci i złodzieje”.

http://poczytane.blog.onet.pl/tag/literatura-norweska/„Policjanci i złodzieje” – Kjetil Stensvik Østli – więcej o książce i wyłaniających się z nich historii: policjanta, ściganego przez niego przestępcy, przywódcy gangu – jako jednego – spójnego świata…

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_stolen_paintings – lista skradzionych obrazów, w wikipedii: „Krzyku”Muncha itp…

** http://no.wikipedia.org/wiki/Tveitagjengen – o gangu z dzielnicy Tveita. Za jej (nieformalnego) przywódce uznawało się Jana Kvalena, ochroniarza z pobliskiego Centrum Handlowego Tveita Center, który stworzył kodeks postępowania dla zgromadzonych wokół niego chłopakuf z Tveita.


Featured image
ładny chłopak, gdyby brał udział w akcji odbicia obrazów, nie wykluczam, że też chętnie bym pomógł

Trudno powiedzieć, czy kanadyjski zespół RUSH inspirował akcję „Gangu Tveita”. Ale okładka ich płyty „Moving pictures” przypomina trochę ich wyczyn:

http://www.youtube.com/watch?v=3jr7llQ6gNQ

„catch the myth,

catch the mistery,

             catch the…spirit

catch the sphere”

                                                      ‚tom sawyer’ –   R U S H


  „uciekającymi” obrazami były: „Madonna” i „Krzyk” – autor: E. Munch

pobrane
                    ” KRZYK” i  ”MADONNA”…Po powrocie

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Scream  –   na temat ”scream”/ ”Krzyku” w wikipedii